Το μοντέλο ανοιχτού κώδικα είναι ένας καλός τρόπος ανάπτυξης λογισμικού. Θα μπορούσε άραγε η ίδια προσέγγιση συνεργασίας να τονώσει και την ιατρική έρευνα; Μπορεί άραγε η συλλογική εκδήλωση καλής θέλησης μέσω του διαδικτύου να οδηγήσει στη δημιουργία νέων αποτελεσματικών φαρμάκων; Οι φαρμακευτικές εταιρίες δεν διαθέτουν τα απαραίτητα κίνητρα ώστε να αναπτύξουν θεραπείες για ασθένειες που πλήττουν κυρίως τους οικονομικά αδύνατους.
Η προσέγγιση ανοιχτού κώδικα αφορά μια αποκεντρωμένη μορφή παραγωγής, στην οποία οι βασικές οδηγίες προγραμματισμού ή αλλιώς πηγαίος κώδικας για ένα συγκεκριμένο λογισμικό τίθενται ελεύθερα στη διάθεση όλων. Οποιοσδήποτε μπορεί να τις δει, να τις αλλάξει ή να τις βελτιώσει, με την προυπόθεση ότι θα μοιραστεί τις αλλαγές που θα κάνει με τους ίδιους όρους.
Στη βιοτεχνολογία η παγκόσμια προσπάθεια προσδιορισμού της αλληλουχίας του ανθρώπινου γονιδιώματος έμοιαζε με μια πρωτοβουλία ανοιχτού κώδικα. Όλα τα δεδομένα που προέκυψαν δημοσιοποιήθηκαν, ενώ οι συμμετέχοντες δν μπορούσαν να κατοχυρώσουν διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Στη βιοπληροφορική ο κώδικας λογισμικού και οι βάσεις δεδομένων συχνά ανταλλάσονται, υπό τον όρο της κοινής χρήσης, προς όφελος όλων.
Στο Σαν Φρανσίσκο εισήγαγαν μια προσέγγιση ανοιχτού κώδικα με σκοπό να επινοηθούν φάρμακα για την καταπολέμηση τροπικών ασθενειών. Αυτό θα γίνεται μέσω μιας ιστοσελίδας όπου μοριακοί βιολόγοι θα διαθέτουν τις γνώσεις τους σε ορισμένους τομείς μιας συγκεκριμένης ασθένειας.Θα εξετάζουν και θα σχολιάζουν κοινές βάσεις δεδομένων και θα διεξάγουν πειράματα . Τα αποτελέσματα θα είναι άκρως διαφανή και θα αναζητούνται σε δικτυακές αίθουσες συνομιλίας. Προβλέπεται ότι η έρευνα, κυρίως στην αρχή θα γίνεται μέσω υπολογιστή και όχι σε υγρά εργαστήρια .
Ενώ η χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος βασίστηκε στη μαζική κρατική συμμετοχή από την κορυφή προς τη βάση, η συγκεκριμένη πρόταση, όπως ένα πρόγραμμα λογισμικού ανοιχτού κώδικα, θα μπορούσε να υλοποιηθεί μέσω συνεργασίας από τη βάση προς τη κορυφή, μεταξύ των ίδιων των ερευνητών. Συνεπώς μια κυβέρνηση ή μια φιλανθρωπική οργάνωση θα έπρεπε να διαθέσει τα αρχικά κεφάλαια. Επίσης τα αποτελέσματα της έρευνας δεν θα μπορούσαν να καταστούν διαθέσιμα μέσω μιας άδειας ανοιχτού κώδικα, όπως αυτή που ισχύει για τα έργα λογισμικού. Αντίθετα, η τελική ανάπτυξη υποψηφίων φαρμάκων θα κατακυρωνόταν σε κάποιο εργαστήριο βάσει ανταγωνιστικής προσφοράς. Όσον αφορά το φάρμακο, δεν θα προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα και η παραγωγή του θα γινόταν από παραγωγούς φαρμάκων κοινόχρηστης ονομασίας . Έτσι θα μπορούσε να επιτευχθεί ο στόχος της διάθεσης νέων φαρμάκων στα άτομα που τα έχουν ανάγκη και στη χαμηλότερη τιμή. Έχουμε συνηθίσει τόσο τις πατέντες που έχουμε ξεχάσει πως να ανακαλύπτουμε νέα φάρμακα που δεν προστατεύονται με πνευματικά δικαιώματα και θα πρέπει να τα ανακαλύψουμε πάλι.
Πολλά φάρμακα ενδείκνυται για ένα σκοπό αλλά συχνά χορηγούνται και για κάποιο άλλο που δεν περιγράφεται στις ενδείξεις . Για παράδειγμα το Botox εγκρίθηκε στην Αμερική ως μέσο θεραπείας του βλεφαροσπασμού, ενώ αργότερα διαπιστώθηκε ότι αφαιρεί τις ρυτίδες. Συνήθως τα φάρμακα δεν ακολουθούν την επίσημη διαδικασία για την αναγνώριση άλλων χρήσεων γιατί το κόστος έγκρισης από τις αρχές είναι πολύ υψηλή. Καθώς απαγορεύεται οι φαρμακευτικές εταιρίες να διαφημίζουν φάρμακα βάσει των πρόσθετων χρήσεων τους, πολλοί ασθενείς στερούνται την κατάλληλη για αυτούς θεραπεία. Επίσης οι ασφαλιστικές εταιρίες στην Αμερική καλύπτουν μόνο τις ενδεικνυόμενες χρήσεις . Επομένως η αποτελεσματικότητα της θεραπείας δεν αξιολογείται επίσημα. Έτσι προτείνεται η αποκέντρωση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων σχετικά με τις χρήσεις ενός φαρμάκου που δεν αναγράφονται στις ενδείξεις με τη βοήθεια εθελοντών γιατρών και ασθενών. Καλύπτοντας κατ'αυτόν τον τρόπο το κόστος, ενδεχομένως στη συνέχεια να καταστεί δυνατή η χορήγηση επίσημης έγκρισης. Καθώς το φάρμακο έχει ήδη εγκριθεί, έχει υποβληθεί σε δοκιμασίες ασφάλειες πρώτου σταδίου. Επομένως δεν χρειάζεται να επαναληφθεί. Το στάδιο όπου η λήψη επίσημης έγκρισης για μη ενδεικνυόμενες χρήσεις είναι πιο δύσκολο είναι το δεύτερο και τρίτο στάδιο δοκιμών αποτελεσματικότητας κ παρενεργειών .
Στην Ιατρική σχολή του Harvard εξακολουθούν να αποκεφαλίζουν χιλιάδες δροσόφιλες. Ο Peter Lansbury, επικεφαλής του εργαστηρίου, δηλώνει ότι τους χορηγούν χλωροφόρμιο και για αυτό δεν καταλαβαίνουν τίποτα. Οι μύγες αυτές έχουν τη νόσο Parkinson και η έρευνα εστιάζεται στην εξέταση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων χιλιάδων εγκεκριμένων φαρμάκων , το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας των οποίων στις περισσότερες περιπτώσεις έχει λήξει. Θα μπορούσε κάποιο από αυτά να αποδειχθεί ως αποτελεσματικό θεραπευτικό μέσο; Η έρευνα αυτού του τύπου είναι ασυνήθιστη γιατί δεν υπάρχει κανένα κέρδος. Αν μη τι άλλο οι πληροφορίες της ομάδας του δεν προστατεύονται με πνευματικά δικαιώματα. Όσον αφορά την πνευματική ιδιοκτησία, ο στόχος συνίσταται στη χρήση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας μόνο για τη παραχώρηση των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης θεραπειών σε φαρμακευτικές εταιρίες, προκειμένου να διασφαλίζεται η προμήθεια φαρμάκων σε χαμηλό κόστος. Όμως το σημαντικό είναι πρώτα η ανακάλυψη του φαρμάκου, πράγμα που δεν καταφέρνει η εμπορική ανάπτυξη φαρμάκων .
Τίθεται το ερώτημα, τι σημασία έχει η χρήση του όρου ανοιχτού κώδικα σε τομείς εκτός της ανάπτυξης λογισμικού για τους οποίους ο όρος πηγαίος κώδικας δεν αποτελεί ορολογία. Φαίνεται ότι πρέπει να επινοήσουμε έναν νέο ευρύτερο όρο που αναφέρεται στη συνεργασία μέσω διαδικτύου.
Δυσκολίες: η εφαρμογή του ανοιχτού κώδικα μπορεί να φανεί πιο χρήσιμη ως αντιστοιχία κ όχι ως εφαρμογή. Ένας από τους λόγους είναι ότι τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, ισχύουν και προστατεύονται με διαφορετικό καθεστώς.Τα λογισμικά συνήθως εμπίπτουν στην κατηγορία των πνευματικών δικαιωμάτων που παρέχονται αυτόματα χωρίς κόστος, στο δημιουργό. Οι βιοιατρικές ανακαλύψεις γενικά προστατεύονται από ένα τελείως διαφορετικό καθεστώς, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, η απόκτηση των οποίων στοιχίζει.
Η προσέγγιση ανοιχτού κώδικα αφορά μια αποκεντρωμένη μορφή παραγωγής, στην οποία οι βασικές οδηγίες προγραμματισμού ή αλλιώς πηγαίος κώδικας για ένα συγκεκριμένο λογισμικό τίθενται ελεύθερα στη διάθεση όλων. Οποιοσδήποτε μπορεί να τις δει, να τις αλλάξει ή να τις βελτιώσει, με την προυπόθεση ότι θα μοιραστεί τις αλλαγές που θα κάνει με τους ίδιους όρους.
Στη βιοτεχνολογία η παγκόσμια προσπάθεια προσδιορισμού της αλληλουχίας του ανθρώπινου γονιδιώματος έμοιαζε με μια πρωτοβουλία ανοιχτού κώδικα. Όλα τα δεδομένα που προέκυψαν δημοσιοποιήθηκαν, ενώ οι συμμετέχοντες δν μπορούσαν να κατοχυρώσουν διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Στη βιοπληροφορική ο κώδικας λογισμικού και οι βάσεις δεδομένων συχνά ανταλλάσονται, υπό τον όρο της κοινής χρήσης, προς όφελος όλων.
Στο Σαν Φρανσίσκο εισήγαγαν μια προσέγγιση ανοιχτού κώδικα με σκοπό να επινοηθούν φάρμακα για την καταπολέμηση τροπικών ασθενειών. Αυτό θα γίνεται μέσω μιας ιστοσελίδας όπου μοριακοί βιολόγοι θα διαθέτουν τις γνώσεις τους σε ορισμένους τομείς μιας συγκεκριμένης ασθένειας.Θα εξετάζουν και θα σχολιάζουν κοινές βάσεις δεδομένων και θα διεξάγουν πειράματα . Τα αποτελέσματα θα είναι άκρως διαφανή και θα αναζητούνται σε δικτυακές αίθουσες συνομιλίας. Προβλέπεται ότι η έρευνα, κυρίως στην αρχή θα γίνεται μέσω υπολογιστή και όχι σε υγρά εργαστήρια .
Ενώ η χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος βασίστηκε στη μαζική κρατική συμμετοχή από την κορυφή προς τη βάση, η συγκεκριμένη πρόταση, όπως ένα πρόγραμμα λογισμικού ανοιχτού κώδικα, θα μπορούσε να υλοποιηθεί μέσω συνεργασίας από τη βάση προς τη κορυφή, μεταξύ των ίδιων των ερευνητών. Συνεπώς μια κυβέρνηση ή μια φιλανθρωπική οργάνωση θα έπρεπε να διαθέσει τα αρχικά κεφάλαια. Επίσης τα αποτελέσματα της έρευνας δεν θα μπορούσαν να καταστούν διαθέσιμα μέσω μιας άδειας ανοιχτού κώδικα, όπως αυτή που ισχύει για τα έργα λογισμικού. Αντίθετα, η τελική ανάπτυξη υποψηφίων φαρμάκων θα κατακυρωνόταν σε κάποιο εργαστήριο βάσει ανταγωνιστικής προσφοράς. Όσον αφορά το φάρμακο, δεν θα προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα και η παραγωγή του θα γινόταν από παραγωγούς φαρμάκων κοινόχρηστης ονομασίας . Έτσι θα μπορούσε να επιτευχθεί ο στόχος της διάθεσης νέων φαρμάκων στα άτομα που τα έχουν ανάγκη και στη χαμηλότερη τιμή. Έχουμε συνηθίσει τόσο τις πατέντες που έχουμε ξεχάσει πως να ανακαλύπτουμε νέα φάρμακα που δεν προστατεύονται με πνευματικά δικαιώματα και θα πρέπει να τα ανακαλύψουμε πάλι.
Πολλά φάρμακα ενδείκνυται για ένα σκοπό αλλά συχνά χορηγούνται και για κάποιο άλλο που δεν περιγράφεται στις ενδείξεις . Για παράδειγμα το Botox εγκρίθηκε στην Αμερική ως μέσο θεραπείας του βλεφαροσπασμού, ενώ αργότερα διαπιστώθηκε ότι αφαιρεί τις ρυτίδες. Συνήθως τα φάρμακα δεν ακολουθούν την επίσημη διαδικασία για την αναγνώριση άλλων χρήσεων γιατί το κόστος έγκρισης από τις αρχές είναι πολύ υψηλή. Καθώς απαγορεύεται οι φαρμακευτικές εταιρίες να διαφημίζουν φάρμακα βάσει των πρόσθετων χρήσεων τους, πολλοί ασθενείς στερούνται την κατάλληλη για αυτούς θεραπεία. Επίσης οι ασφαλιστικές εταιρίες στην Αμερική καλύπτουν μόνο τις ενδεικνυόμενες χρήσεις . Επομένως η αποτελεσματικότητα της θεραπείας δεν αξιολογείται επίσημα. Έτσι προτείνεται η αποκέντρωση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων σχετικά με τις χρήσεις ενός φαρμάκου που δεν αναγράφονται στις ενδείξεις με τη βοήθεια εθελοντών γιατρών και ασθενών. Καλύπτοντας κατ'αυτόν τον τρόπο το κόστος, ενδεχομένως στη συνέχεια να καταστεί δυνατή η χορήγηση επίσημης έγκρισης. Καθώς το φάρμακο έχει ήδη εγκριθεί, έχει υποβληθεί σε δοκιμασίες ασφάλειες πρώτου σταδίου. Επομένως δεν χρειάζεται να επαναληφθεί. Το στάδιο όπου η λήψη επίσημης έγκρισης για μη ενδεικνυόμενες χρήσεις είναι πιο δύσκολο είναι το δεύτερο και τρίτο στάδιο δοκιμών αποτελεσματικότητας κ παρενεργειών .
Στην Ιατρική σχολή του Harvard εξακολουθούν να αποκεφαλίζουν χιλιάδες δροσόφιλες. Ο Peter Lansbury, επικεφαλής του εργαστηρίου, δηλώνει ότι τους χορηγούν χλωροφόρμιο και για αυτό δεν καταλαβαίνουν τίποτα. Οι μύγες αυτές έχουν τη νόσο Parkinson και η έρευνα εστιάζεται στην εξέταση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων χιλιάδων εγκεκριμένων φαρμάκων , το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας των οποίων στις περισσότερες περιπτώσεις έχει λήξει. Θα μπορούσε κάποιο από αυτά να αποδειχθεί ως αποτελεσματικό θεραπευτικό μέσο; Η έρευνα αυτού του τύπου είναι ασυνήθιστη γιατί δεν υπάρχει κανένα κέρδος. Αν μη τι άλλο οι πληροφορίες της ομάδας του δεν προστατεύονται με πνευματικά δικαιώματα. Όσον αφορά την πνευματική ιδιοκτησία, ο στόχος συνίσταται στη χρήση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας μόνο για τη παραχώρηση των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης θεραπειών σε φαρμακευτικές εταιρίες, προκειμένου να διασφαλίζεται η προμήθεια φαρμάκων σε χαμηλό κόστος. Όμως το σημαντικό είναι πρώτα η ανακάλυψη του φαρμάκου, πράγμα που δεν καταφέρνει η εμπορική ανάπτυξη φαρμάκων .
Τίθεται το ερώτημα, τι σημασία έχει η χρήση του όρου ανοιχτού κώδικα σε τομείς εκτός της ανάπτυξης λογισμικού για τους οποίους ο όρος πηγαίος κώδικας δεν αποτελεί ορολογία. Φαίνεται ότι πρέπει να επινοήσουμε έναν νέο ευρύτερο όρο που αναφέρεται στη συνεργασία μέσω διαδικτύου.
Δυσκολίες: η εφαρμογή του ανοιχτού κώδικα μπορεί να φανεί πιο χρήσιμη ως αντιστοιχία κ όχι ως εφαρμογή. Ένας από τους λόγους είναι ότι τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, ισχύουν και προστατεύονται με διαφορετικό καθεστώς.Τα λογισμικά συνήθως εμπίπτουν στην κατηγορία των πνευματικών δικαιωμάτων που παρέχονται αυτόματα χωρίς κόστος, στο δημιουργό. Οι βιοιατρικές ανακαλύψεις γενικά προστατεύονται από ένα τελείως διαφορετικό καθεστώς, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, η απόκτηση των οποίων στοιχίζει.
Κώστας Σύρμης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου