ΤΟ ΣΦΟΥΓΓΑΡΙ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Όπως θα θυμούνται οι μεγαλύτεροι σε ηλικία αναγνώστες, στη Βραζιλία χρησιμοποιούν εδώ και χρόνια την αιθανόλη. Πρόκειται για μη τοξική ουσία και εύκολα μεταφέρσιμη, που παράγεται από τα σάκχαρα του καλαμποκιού και των καλαμιών. Το μειονέκτημα της είναι ότι έχει ενεργειακή απόδοση μόνο 20% κατά τη καύση της. Τι θα συνέβαινε όμως αν, αντί να καίμε την ίδια την αιθανόλη στους κινητήρες των αυτοκινήτων, τη χρησιμοποιούμε για να εξάγουμε υδρογόνο. Θεωρητικά η απόδοση ενέργειας για την κίνηση οχημάτων με κυψέλες καυσίμου θα ανέβαινε στο 60%. Η μεγάλη αυτή διαφορά προκύπτει κυρίως από το ότι για να κάψουμε αιθανόλη στον κινητήρα πρέπει πρώτα να αφαιρέσουμε το όποιο νερό περιέχει. Αντίθετα, όταν εξάγουμε από αυτήν υδρογόνο, οποιαδήποτε πρόσμειξη νερού μας χαρίζει πρόσθετο υδρογόνο.
Η εφεύρεση αυτή που έκανε πρακτικά εφικτή αυτή τη λύση βασίστηκε στην εισαγωγή δύο καινοτόμων στοιχείων: ενός στομίου έκχυσης που ατμοποιεί το μείγμα αιθανόλης – νερού και ενός καταλύτη από τα μέταλλα ρόδιο (Rh) και δημήτριο (Ce). Το ατμοποιημένο μείγμα ψεκάζεται σε σωλήνα με σπογγώδες εσωτερικό, φτιαγμένο από ράδιο και δημήτριο. Στην έξοδο του σωλήνα παίρνουμε υδρογόνο, διοξείδιο του άνθρακα και κάποια ελάσσονα στοιχεία.
Θυμίζουμε το μεγάλο πρόβλημα της μεταφοράς και αποθήκευσης υδρογόνου: είναι τέσσερις φορές πιο πτητικό από το μεθάνιο και δέκα από τη βενζίνη, ενώ για την υγροποίησή του απαιτείται ψυγείο στους – 253οC. Πως μπορούμε να το συσκευάσουμε φθηνά και με ασφάλεια λοιπόν; Η απάντηση που δόθηκε στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας ήταν να γεμίσουμε το ντεπόζιτο μας με πέτρες ζεόλιθου. Ο ζεόλιθος οφείλει το ονομά του στο ότι όταν θερμαίνεται αποβάλλει υπό τη μορφή ατμών ότι υγρό έχει φυλακισθεί στο πορώδες εσωτερικό του. Αυτό έχει να κάνει με την κυψελωτή δομή των κρυστάλλων του, που χτίζουν εντός του δαιδαλώδη δωμάτια.

Δημήτρης Παπαποστόλου

Το στοίχημα για τις μαύρες τρύπες

Η μελανή οπή δεν είναι ένα φυσικό αντικείμενο αλλά μόνο μια σφαιρική, στην απλούστερη περίπτωση, επιφάνεια, στο κέντρο της οποίας συμβαίνει κάτι πραγματικά ασύλληπτο. Εκεί ο χώρος τελειώνει και ο χρόνος παύει να υπάρχει, για αυτό και το σημείο αυτό ονομάζεται ανωμαλία. Αν ένα υλικό σώμα περάσει μέσα από την ανωμαλία, επανεμφανίζεται με τυχαίες ιδιότητες, γεγονός που αντιβαίνει στους γνωστούς σε εμάς νόμους της φύσης, σύμφωνα με τους οποίους τα διάφορα γεγονότα δεν συμβαίνουν τυχαία αλλά το καθένα αποτελεί αποτέλεσμα των όσων προηγήθηκαν.
Ένα άλλο πρόβλημα, σχετικά με το παραπάνω, είναι το τι συμβαίνει με τα σώματα που πέφτουν σε μια μελανή οπή .Σύμφωνα με τη θεωρία που αναπτύχθηκε από τον Χόκινγκ, τα σώματα αυτά χάνουν όλες τις υπόλοιπες ιδιότητες τους εκτός από τη μάζα και το ηλεκτρικό φορτίο. Με άλλα λόγια, αν ρίξουμε σε μια μελανή οπή μια σιδερένια σφαίρα δέκα κιλών και ένα ξύλινο κάθισμα επίσης δέκα κιλών, το αποτέλεσμα θα είναι ακριβώς το ίδιο, δηλαδή να μεγαλώσει η μάζα της μελανής οπής κατά δέκα κιλά. Κάθε πληροφορία όμως για τον τρόπο κατασκευής και το χρώμα του καθίσματος ή για το υλικό από το οποίο αποτελείται η σφαίρα θα έχει χαθεί. Αυτό το γεγονός όμως παραβιάζει βασικούς νόμους της φυσικής, σύμφωνα με τους οποίους η πληροφορία που χρειάζεται για να διαπιστώσουμε με ποιον τρόπο αυξήθηκε η μάζα της μελανής οπής δεν μπορεί να χαθεί, για αυτό και ονομάστηκε παράδοξο της πληροφορίας.
Πρόσφατα ένας φυσικός του Πανεπιστημίου του Οχάιο βρήκε ισχυρές ενδείξεις ότι το παράδοξο της πληροφορίας απλώς δεν είναι παράδοξο, αφού οι πληροφορίες για τη δομή και τα χαρακτηριστικά των σωμάτων που πέφτουν σε μια μελανή οπή φαίνεται ότι αποθηκεύονται στο εσωτερικό της.

Kώστας Σύρμης

Τι είναι πραγματικά η βαρύτητα;

Η βαρύτητα του Νεύτωνα αντικαταστάθηκε από τη Γενική θεωρία της σχετικότητας. Ο Αϊνστάιν κατέληξε στο ότι η ύλη και η (ισοδύναμή της) ενέργεια στρεβλώνουν τον χωροχρόνο έτσι όπως ένας βαρύς άνθρωπος κάνει να βουλιάζει ένα φθηνό στρώμα αναγκάζοντας πλανήτες, μπάλες, ακτίνες φωτός να ακολουθούν καμπύλες τροχιές αντί για ευθείες. Για να περιγράψεις το τι συμβαίνει σε πολύ μικρές αποστάσεις ή πολύ υψηλές ενέργειες, συνθήκες δηλαδή παρόμοιες με τις πρώτες στιγμές μετά τη Μεγάλη έκρηξη όπου χώρος και χρόνος ήταν ασυνεχή μεγέθη, η Γενική θεωρία της Σχετικότητας πρέπει να συγχωνευθεί με την κβαντική θεωρία, ένα σχέδιο που έχει απορροφήσει η σημερινή γενιά των φυσικών.
Τελευταία κάποιοι ειδήμονες αναρωτιούνται, μεγαλόφωνα πλέον, μήπως είναι καιρός να ξαναγραφτεί η εκδοχή του Αϊνστάιν και στην αντίθετη άκρη της κλίμακας, στις μεγάλες δηλ αποστάσεις. Αφορμή για αυτό δίνει η εξέχουσα θέση αυτού που καλείται ο σκοτεινός τομέας του Σύμπαντος.
Σύμφωνα με το λεγόμενο μοντέλο τα συνηθισμένα άτομα αποτελούν μόλις το 5% της ύλης του κόσμου. Κάποια μορφή μυστηριώδους σκοτεινής (δηλαδή αθέατης) ύλης, την οποία αποτελούν κατά πάσα πιθανότητα στοιχειώδη σωμάτια, υπολείμματα της Μεγάλης Έκρηξης, ανεβάζει το ποσό της ύλης στο 25% ενώ ένα πελώριο 70% συνίσταται από κάτι μυστήριο που αποκαλείται σκοτεινή ενέργεια. Ιδιαίτερα η ανακάλυψη ότι η διαστολή του Σύμπαντος επιταχύνεται υπό την επίδραση της σκοτεινής ενέργειας προκάλεσε μια επανεκτίμηση των παλαιών βεβαιοτήτων.

Τα χάπια που αλλάζουν την σκέψη

Βρισκόμαστε στην αυγή μεγάλων αλλαγών στη δυνατότητα μας να χειριζόμαστε το μυαλό. Οι μεν προτάσσουν την αναγκαία επιβοήθηση του ανθρώπινου οργανισμού ώστε να ανταπεξέλθει στην πνευματική κόπωση που γεννά η φορτισμένη με πληροφορίες και γνώσεις εποχή μας και οι ακόμη πιο φορτικές που θα ακολουθήσουν. Οι δε ανησυχούν για την ακεραιότητα της προσωπικότητας, τη γνησιότητα της έκφρασης των συναισθημάτων και τον αυτοέλεγχο των πράξεων του ατόμου – πολίτη. Επιπροσθέτως, πόσο ανθρώπινη θα είναι η κοινωνία μας αν στο πρωινό των οργανισμών σερβίρεται ρόφημα που κάνει του εργαζομένους ρομπότ παραγωγικότητας, τους στρατιώτες πειθήνια όργανα εκτέλεσης κάθε είδους διαταγών, τους αθλητές ακούραστους μονομάχους πρωταθλητισμού και ούτω καθεξής: θα είναι ανθρώπινη αυτή η φαινομενικά υγιής κοινωνία;

Τα καλά νέα για τα αυτοάνοσα νοσήματα

Ένας από τους τρόπους που διαθέτει ο ανθρώπινος οργανισμός για να αποκρούει τις επιθέσεις εισβολέων (π.χ. ιών και βακτηρίων) είναι η δημιουργία αντισωμάτων. Τα αντισώματα είναι μόρια πρωτεϊνικής φύσης των οποίων η στερεοδιάταξη επιτρέπει να προσδένονται στο αντιγόνο (το μόριο του εισβολέα το οποίο πυροδότησε τη σύνθεσή τους και με το οποίο έχουν συμπληρωματική στερεοδιάταξη). Η πρόσδεσή τους στα αντιγόνα του εισβολέα προκαλεί στη συνέχεια σειρά αντιδράσεων που στόχο έχουν να τον απενεργοποιήσουν και τελικά να τον απομακρύνουν από τον οργανισμό.
Καμιά φορά όμως τα πράγματα πηγαίνουν κάπως στραβά και ένα υπερδραστήριο ανοσοποιητικό σύστημα δημιουργεί αντισώματα εναντίον ιστών και οργάνων του ίδιου του εαυτού του. Με άλλα λόγια, το ανοσοποιητικό σύστημα αντιμετωπίζει ως ξένο ένα μέρος του οργανισμού στο οποίο ανήκει. Η παρουσία των αυτοαντισωμάτων όμως έχει ως αποτέλεσμα την περαιτέρω ενεργοποίηση διαδικασιών όπως η φλεγμονή, που οδηγούν σε καταστροφή του ιστού ή του οργάνου σαν πραγματικά αυτό να ήταν ξένο. Οι υπάρχουσες θεραπείες οδηγούν στην καταστολή της φλεγμονής κ όχι στην ίαση της νόσου.
Το υπερενεργό ανοσοποιητικό σύστημα των ασθενών δεν νοσεί: υπερδιεγείρεται ανταποκρινόμενο στο μοριακό κάλεσμα του ιστού που τελικά καταστρέφει. Παρατηρήσεις έχουν αναφερθεί για τις μυοσίτιδες (ομάδα νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από φλεγμονή των μυών και του δέρματος) και τις αγγειίτιδες (ομάδα νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από φλεγμονή όλων των αγγείων του οργανισμού). Το ανοσοποιητικό σύστημα στις μυοσίτιδες λειτουργεί κανονικά και υπερδραστηριοποιείται λόγω της ενδογενούς ενεργοποίησης των μυικών κυττάρων που παίζουν τον ρόλο των εναρκτών κυττάρων της φλεγμονής, δηλαδή των αντιγονοπαρουσιαστικών κυττάρων.
Μια άλλη σημαντική παρατήρηση πυροδοτεί μια αλλαγή στον τρόπο που οι επιστήμονες αντιλαμβάνονται τα αυτοάνοσα νοσήματα έχει να κάνει με την ανίχνευση της παρουσίας ιών στους νοσούντες ιστούς. Προσφάτως εντοπίστηκαν αλληλουχίες DNA εντεροιών στα επιθηλιακά κύτταρα των σιελογόνων αδένων ασθενών με αυτοάνοση επιθηλίτιδα. Η παραπάνω παρατήρηση οδήγησε στη θεωρία ότι η νόσος μπορεί να προκύπτει όταν ασθενείς με συγκεκριμένο γενετικό υπόβαθρο έρχονται σε επαφή με τους συγκεκριμένους εντεροϊούς.
Οι επιστήμονες γνωρίζουν πολλά για την ταυτότητα των αυτοαντισωμάτων, τα οποία χαρακτηρίζουν κάποια από τα αυτοάνοσα νοσήματα. Καθώς δε τα νοσήματα αυτά είναι χρόνια, τα αυτοαντισώματα εμφανίζονται πολύ πριν την πλήρη εκδήλωσή τους και οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η ανίχνευση της παρουσίας των αντισωμάτων μπορεί να αξιοποιηθεί όχι μόνο διαγνωστικά αλλά κ προληπτικά.

Δημήτρης Παπαποστόλου

Τα έξυπνα όπλα της γενετικής

Η ολοκληρωμένη γνώση για το γονιδίωμα του ανθρώπου είναι πολύτιμη. Επειδή θα κατανοηθεί η ολιστική δομή του και λειτουργία του και όχι η αποσπασματική του προσέγγιση. Σημασία μεγάλη έχει και η αλληλεπίδραση των γονιδίων, όπως και η αντίδρασή τους με το περιβάλλον. Δεν είναι άσχετα με την περιβαλλοντική επίδραση όλα τα γονίδια του ανθρώπου, το αντίθετο. Και εδώ υπεισέρχεται πέραν της γενετικής και η περιβαλλοντική διάσταση. Γιατί η αλήθεια δεν είναι ούτε άσπρη ούτε μαύρη, γιατί δεν γεννιόμαστε μόνο, αλλά γινόμαστε κιόλας.
Δεν παύουν βέβαια πολλά από τα γονίδιά μας να μας παιδεύουν και να μας αρρωσταίνουν. Χιλιάδες ασθένειες ενέχουν γενετική βάση. Για αυτό η ελπίδα είναι κατανοήσουμε αυτή τη βάση για να εκτοξεύσουμε εναντίον της υγιή γονίδια, μέσα από τη μηχανή της γονιδιακής θεραπείας. Ή να κατασκευάσουμε νέα έξυπνα όπλα, νέας γενιάς φάρμακα, εξατομικευμένα χωρίς παρενέργειες.

Τα έθιμα ωφελούν την ψυχή

Οι οικογενειακές παραδόσεις αποτελούν έναν συμβολικό τρόπο επικοινωνίας, ο οποίος, εξαιτίας της ευχαρίστησης που αντλούν τα μέλη της οικογένειας από την επανάληψή του, συνεχίζεται συστηματικά σε τακτά χρονικά διαστήματα. Μέσω της ιδιαίτερης σημασίας και της επαναληπτικής φύσης τους οι οικογενειακές παραδόσεις συνεισφέρουν σημαντικά στην εγκαθίδρυση και στη διατήρηση της ομαδικής αίσθησης του εαυτού μιας οικογένειας ή της οικογενειακής ταυτότητας.

Οι παραδόσεις αποτελούν πηγή δύναμης.
Οι πιο ενωμένες και δυνατές οικογένειες ήταν αυτές που είχαν τη μεγαλύτερη συχνότητα οικογενειακών τελετουργικών ή παραδόσεων. Οι οικογένειες αυτές είχαν ήδη ανακαλύψει τα συμπεράσματα της έρευνας όταν περιέγραφαν πως το να τρώνε μαζί, το να διατηρούν την πίστη τους, να γιορτάζουν τις γιορτές και να τηρούν τα ήθη και τα έθιμα φέρνει κοντά τα μέλη τους και δημιουργεί ενότητα. Οι οικογενειακές παραδόσεις μπορούν να παρομοιαστούν με ένα ψυχολογικό κουκούλι μέσα στο οποίο προστατεύονται και θρέφονται συναισθηματικά τα άτομα ώστε να μπορούν να αντεπεξέλθουν ακόμη και όταν εμφανίζονται δυσκολίες.

Οι οικογενειακές παραδόσεις αποτελούν πηγή ταυτότητας.
Οι οικογενειακές παραδόσεις προστατεύουν τα μέλη της οικογένειας από τη μοναξιά και την αβεβαιότητα που συχνά συνεπάγεται η απομάκρυνση από το πατρικό. Οι οικογενειακές παραδόσεις επιτελούν και έναν άλλος σημαντικό ρόλο: τη διατήρηση της οικογενειακής ιστορίας και την διάνθισή της με περιστατικά από προηγούμενες γενιές που φέρνουν γέλια ή δάκρυα και τα μέλη της οικογένειας πιο κοντά. Μέσα στο πλαίσιο που προσφέρουν τα ήθη και έθιμα του τόπου οι οικογενειακές παραδόσεις γίνονται αναμνήσεις αγάπης.
Οι παραδόσεις αποτελούν πηγή σύνδεσης ανάμεσα στις γενιές επειδή κάνουν κάτι θετικό που προάγει την ψυχική υγεία.

Τα γονίδια στις πραγματικές τους διαστάσεις

Σύμφωνα με τον κ. Θηραίο, ο γενετικός ντετερμινισμός, ο οποίος υπαγόρευε ότι το γραμμένο στα γονίδια μας φυγείν αδύνατο είναι μια φάση από την οποία πέρασε η βιολογία και την οποία πρέπει να αφήσουμε πίσω της αν θέλει να είναι συνεπής, με αυτό που υποδεικνύουν. Φέρνοντας ως παράδειγμα τις διαφορές των ομοζυγωτικών διδύμων (τα ομοζυγωτικά δίδυμα προκύπτουν από τον διαχωρισμό των δύο κυττάρων που δημιουργούνται από την πρώτη κυτταρική διαίρεση του γονιμοποιημένου ωαρίου και ως εκ τούτου φέρουν το ίδιο γενετικό υλικό), των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά σε μολύνσεις δημιουργώντας διαφορετικά αντισώματα. Από την εποχή που θεωρούσαμε ότι μπορούμε να εξηγήσουμε τα πάντα, από ασθένειες ως κοινωνικές συμπεριφορές, με βάση το γονιδιακό υπόβαθρο του ατόμου, περνάμε στην εποχή που αντιλαμβανόμαστε ότι πρέπει να μελετήσουμε τις άλλες παραμέτρους τις οποίες παρεμβάλλονται από τα γονίδια ως τον φαινότυπο. Έτσι το ερευνητικό βάρος πέφτει τώρα στη μελέτη των πρωτεϊνών που κωδικοποιούνται από τα γονίδια, των αλληλεπιδράσεων τους και των επιγενετικών φαινομένων.

Πώς μυρίζουμε!

Κάθε κύτταρο του επιθηλίου διαθέτει έναν και μοναδικό τύπο οσφρητικού υποδοχέα (μια διαφορετική πρωτινή G) γεγονός που του αποδίδει εξειδίκευση ως προς τον τύπο των χημικών μορίων που μπορεί να αναγνωρίσει.
Η πρόσδεση πτητικών μορίων πάνω στους εξειδικευμένους υποδοχείς του ρινικού επιθηλίου έχει ως αποτέλεσμα την αλλαγή της στερεοδιάταξης του υποδοχέα, γεγονός το οποίο πυροδοτεί την αποστολή ενός μοριακού μηνύματος από το κύτταρο του ρινικού επιθηλίου σε συγκεκριμένη περιοχή του οσφρητικού λοβού του εγκεφάλου (ο μηχανισμός είναι ανάλογος με αυτόν που χρησιμοποιούν τα ραβδία και τα κωνία). Από τον οσφρητικό λοβό, την πρώτη στάση της οσφρητικής πληροφορίας στον εγκέφαλο, τα μηνύματα αποστέλλονται σε διαφορετικά σημεία του φλοιού του εγκεφάλου. Καθώς κάθε μυρωδιά αποτελείται από περισσότερα του ενός πτητικά μόρια, τα σημεία του εγκεφαλικού φλοιού στα οποία συγκεντρώνεται τελικώς η αρχική πληροφορία είναι χαρακτηριστικά για κάθε οσμή και επιτρέπουν τη συνειδητή αντίληψη της από το δέκτη.

Πώς βλέπουμε!

Τη στιγμή που ένα φωτόνιο φτάσει σε ένα ραβδίο ή κώνιο του ματιού απορροφάται από ένα από τα 100 εκατομμύρια μόρια της πρωτεΐνης ροδοψίνης που υπάρχει στο καθένα από αυτά τα κύτταρα. Η ροδοψίνη εμπεριέχει μια μορφή βιταμίνης Α, η οποία ευθύνεται για την απορρόφηση του φωτονίου. Στο σκοτάδι η βιταμίνη Α είναι πακεταρισμένη μέσα σε μια τσέπη που σχηματίζει το μόριο της ροδοψίνης. Η έκθεση στο φως έχει ένα αποτέλεσμα όμοιο με αυτό της πτώσης του ντόμινο: πυροδοτεί μια σειρά αλυσιδωτές αντιδράσεις. Έτσι αρχικώς προκαλείται αλλαγή στη στερεοδιάταξη της πρωτεΐνης Α, η οποία με τη σειρά της επιφέρει αλλαγή στη στερεοδιάταξη της ροδοψίνης, γεγονός το οποίο ενεργοποιεί μια πρωτινή της οικογένειας G, η οποία διασπά ένα μόριο που ονομάζεται κυκλικό GMP. Η συγκέντρωση του κυκλικού GMP στο κύτταρο ελέγχει τη λειτουργία των καναλιών από τα οποία τα ιόντα μπαινοβγαίνουν σε αυτό. Στο σκοτάδι η συγκέντρωση του GMP είναι μεγάλη, τα κανάλια ιόντων ανοιχτά και τα θετικά φορτισμένα ιόντα νατρίου και καλίου μπαίνουν ελεύθερα στο κύτταρο. Η παρουσία φωτός, η οποία οδηγεί στη διάσπαση και άρα μείωση της συγκέντρωσης του κυκλικού GMP στο κύτταρο, έχει ως αποτέλεσμα το κλείσιμο των καναλιών και την αλλαγή του ηλεκτρικού δυναμικού του κυττάρου (το οποίο τώρα γίνεται αρνητικότερο). Η αλλαγή αυτή μειώνει τη συγκέντρωση του νευροδιαβιβαστή που απελευθερώνεται από το ραβδίο ή το κωνίο στο επόμενο νευρικό κύτταρο, ενημερώνοντας το έτσι για την πρόσληψη φωτός που έχει προηγηθεί.
Να λοιπόν τι συμβαίνει όταν κοιτάζουμε ένα αντικείμενο: οι ακτίνες φωτός που αντανακλώνται από αυτό διαπερνούν τον φακό του ματιού μας, ο οποίος δημιουργεί την αντεστραμμένη προβολή του αντικειμένου στον αμφιβληστροειδή χιτώνα (στο πίσω μέρος του ματιού μας). Η ενεργοποίηση των ραβδίων και των κονίων έχει ως αποτέλεσμα (με τον μηχανισμό που περιγράψαμε παραπάνω) την αποστολή μηνυμάτων, μέσω του οπτικού νεύρου, σε μια περιοχή του εγκεφάλου που ονομάζεται LGN. Από εκεί σήματα τα οποία αφορούν λεπτομέρειες του αντικειμένου φτάνουν σε συγκεκριμένες περιοχές του οπτικού φλοιού (ο οποίος εντοπίζεται στο πίσω μέρος του κρανίου) και στη συνέχεια αποστέλλονται σε περιοχές όπου η επεξεργασία της πληροφορίας επιτρέπει τη συνειδητή αντίληψη του αντικειμένου με όλες τις λεπτομέρειες του ( π.χ., το σχήμα, το χρώμα, την κίνησή του…).

Πώς ακούμε!

Στο εσωτερικό των αφτιών μας, στον κοχλία, εντοπίζονται τα κύτταρα που συλλαμβάνουν τα ηχητικά ερεθίσματα. Πρόκειται για κύτταρα τα οποία φέρουν δέσμες τριχιδίων αυξανόμενου μήκους. Τα ηχητικά κύματα τα οποία δημιουργούνται από μηχανικές δυνάμεις (όπως το παίξιμο μιας χορδής ή η εκπνοή αέρα από το λάρυγγα κατά την ομιλία) προκαλούν δονήσεις στο τύμπανο του αφτιού καθώς και στα τρία παρακείμενα οστάρια. Το τελευταίο από αυτά τα μικρά οστά πιέζει μια εύκαμπτη περιοχή ιστού στη βάση του κοχλία και η πίεση μεταφέρεται σε ορισμένα από τα ακουστικά κύτταρα.
Παρά το γεγονός ότι τα κύτταρα αυτά μετατρέπουν τη μηχανική πληροφορία σε ηλεκτρική, ανοιγοκλείνοντας κανάλια ιόντων όπως και τα αντίστοιχα κύτταρα των ματιών κ την μύτης, ο τρόπος με τον οποίο τον επιτυγχάνουν είναι διαφορετικός. Στην περίπτωση των αφτιών δεν υπάρχει διαμεσολάβηση πρωτεΐνης της οικογένειας G και δεν απαιτείται μια αλυσιδωτή σειρά γεγονότων. Αντιθέτως, όλα γίνονται με μηχανικό τρόπο: η μετακίνηση των τριχιδίων των κυττάρων που έχουν ενεργοποιηθεί μετά τη δόνηση προκαλεί το άνοιγμα και το κλείσιμο των καναλιών ιόντων. Τα μηνύματα που αποστέλλονται από τα κύτταρα του κοχλία στον εγκέφαλο αφορούν την συχνότητα, την ένταση κ τη διάρκεια του ήχου. Έπειτα από διάφορες στάσεις τα μηνύματα φτάνουν στις περιοχές του φλοιού όπου η επεξεργασία τους επιτρέπει την αντίληψη τους ως μουσική, ομιλία ή φασαρία.

Ποια θα είναι η επόμενη μάστιγα;

Κανένας δεν γνωρίζει πότε και πού θα χτυπήσει η επόμενη επιδημία ή αν θα προέρχεται από φυσική επίθεση ή αν θα αποτελεί προϊόν τρομοκρατίας. Η επόμενη μάστιγα της ανθρωπότητας μπορεί να προέρχεται από έναν νεοανακαλυφθέντα μολυσματικό παράγοντα ή από μια φυσική νέα μετάλλαξη ενός γνωστού, παλαιού μικροβίου. Μπορεί ακόμα να ξεφύγει από κάποιο εργαστήριο. Η μπορεί να προκληθεί από ένα μικρόβιο το οποίο, έχοντας αποκτήσει ανθεκτικότητα στα υπάρχοντα αντιβιοτικά. θα εξαπλωθεί γρήγορα.
Τα τελευταία 40 χρόνια οι επιστήμονες έχουν ταυτοποιήσει έναν αριθμό νέων μολυσματικών παραγόντων, κυρίως ιογενών. Η εμπειρία αυτή υποδηλώνει ότι είναι μεγαλύτερη η πιθανότητα η επόμενη πανδημία να προέλθει από ιό, παρά από βακτήριο. Τα μικρόβια μεταλλάσσουν συνεχώς τα γονίδια τους, προκειμένου να διαφεύγουν από την άμυνα του οργανισμού και να προκαλούν μολύνσεις. Είμαστε σίγουροι ότι θα υπάρξει μια συνεχής εξέλιξη διαφορετικών φυσικών επιδημιών.

Ο έρωτας είναι ναρκωτικό!

Η κατάσταση του ερωτευμένου εγκεφάλου σχετίζεται με τη χημική ουσία φαινυλαιθυλαμίνη (PEA), η οποία παράγεται στον εγκέφαλο σε μεγάλες ποσότητες την εποχή του έντονου πάθους και έχει δράση παρόμοια με αυτήν της αμφεταμίνης ή του speed. Η PEΑ συγκεντρώνεται στις άκρες των συναπτικών νεύρων βοηθώντας τα ηλεκτρικά σήματα να περάσουν γρήγορα το κενό (σύναψη) από το ένα εγκεφαλικό νεύρο στο άλλο. Η υψηλή συγκέντρωση της προκαλεί αισθήματα ευφορίας και ενέργειας. Όπως όλα τα ωραία πράγματα, και αυτή η αίσθηση έχει ένα τέλος: έπειτα από ένα χρονικό διάστημα τα νευρωνικά κύτταρα συνηθίζουν στις ασυνήθιστες υψηλές συγκεντρώσεις PEA και το άτομο προσγειώνεται. Το πρώτο πάθος και η ερωτική τρέλα δίνουν τώρα τη θέση τους στο συναισθηματικό δέσιμο του ζευγαριού. Σε αυτή τη φάση ο εγκέφαλος εκκρίνει περισσότερες ενδορφίνες, ενδογενείς μορφίνες του εγκεφάλου, με δράση εντελώς διαφορετική από αυτήν που είχαν προηγουμένως οι αμφεταμίνες: βοηθούν στην αίσθηση χαλάρωσης και ηρεμίας ενώ παράλληλα μειώνουν τον πόνο και το άγχος.

Ο Αινστάιν δεν τα είπε όλα…

Το 1915 ο Αιστάιν παρουσίασε την θεωρία της σχετικότητας, που αποκάλυπτε μεταξύ άλλων ότι ο ήλιος καμπυλώνει τον χωροχρόνο γύρω του. Η ύλη ωθεί τον χωροχρόνο να συστρέφεται και αυτή η συστροφή, με τη σειρά της, επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο η ύλη κινείται.
Στο δομικό υπόβαθρο του κόσμου του οποίου ζούμε, τον κόσμο των σωματιδίων της ύλης, τίποτε δεν μπορεί να μετρηθεί επακριβώς, για τα πάντα ενεδρεύει κάποια ασάφεια και τα πάντα προσεγγίζονται με πιθανολογικές προβλέψεις. Εκεί η ενέργεια δεν είναι ομαλή και συνεχής – όπως έλεγε η θεωρία του Αινστάιν – αλλά εκπέμπεται σε διακριτά πακέτα, τα κβάντα. Αποτέλεσμα αυτής της νέας θεωρίας, της κβαντικής, ήταν όλη η σύγχρονη τεχνολογία, από τα τρανζίστορ και τα λέιζερ ως τους υπολογιστές και τα τρένα υπεραγωγιμότητας.

Ανάγλυφο ή ομαλό το σύμπαν;
Από το 1970 είχε αρχίσει να κερδίζει έδαφος μια νέα θεωρία, η θεωρία των χορδών, που διατεινόταν ότι η θεμελιώδης οντότητα της φύσης είναι μια μικροσκοπική χορδή ασύλληπτα μικρού πάχους και πολύ μικρού μήκους. Παλλόμενες συγχορδίες είναι αυτές που παράγουν τα γνωστά σωματίδια της φύσης, σαν να ήταν οι μουσικές νότες της.
Τα μαθηματικά της νέας θεωρίας υπόσχονταν ότι όντως αυτές οι χορδές λύνουν τα περισσότερα προβλήματα της ενοποίησης των προηγουμένων θεωριών και χτίζουν μια κβαντική θεωρία της βαρύτητας. Ενώ όμως εξηγούν με επάρκεια τη δόμηση της ύλης, οι χορδές δεν μας εξηγούν τον χώρο στον οποίο αναπτύσσονται. Σε αυτές τις διαστάσεις – υποψιάζεται η θεωρία – οι διαστάσεις δεν είναι τέσσερις (όπως έλεγε ο Αινστάιν) αλλά πέντε, έξι, επτά... ως 11, ακόμη και 26.

Νευρογένεση με μόρια κλειδιά

Κατά τη δημιουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος των θηλαστικών, τα βλαστικά κύτταρα από τα οποία θα προκύψουν όλοι οι τύποι νευρικών κυττάρων διέρχονται μιας σειράς σταδίων, όπου αρχικώς πολλαπλασιάζονται διαιρούμενα και στη συνέχεια κάποια από αυτά παύουν να διαιρούνται και περνούν στο στάδιο της διαφοροποίησης, γίνονται δηλαδή ώριμα νευρικά κύτταρα κάποιου συγκεκριμένου τύπου. Το πέρασμα των κυττάρων από το στάδιο του πολλαπλασιασμού στο στάδιο της διαφοροποίησης είναι αυστηρά ελεγχόμενο από το κύτταρο. Ένα από τα μόρια κλειδιά που ελέγχουν την παραπάνω μετάβαση είναι η πρωτεΐνη BM88. Ειδικότερα όταν οι Ελληνίδες ερευνήτριες υπερπαρήγαγαν την πρωτεΐνη ΒΜ88 στον νωτιαίο μυελό αναπτυσσόμενων εμβρύων κοτόπουλου, διαπίστωσαν ότι τα πρόδρομα κύτταρα άφηναν την φάση του πολ/σμού και αποκτούσαν την νευρική ταυτότητά τους. Στόχος των Ελληνίδων επιστημόνων είναι να υπερεκφράσουν το γονίδιο ΒΜ88 για την αποκατάσταση των βλαβών του εγκεφάλου πειραματόζωων, έτσι ώστε να εκτιμηθεί αν αυτά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και για την αντιμετώπιση νευροεκφυλιστικών νόσων ή την αποκατάσταση τραυμάτων του εγκεφάλου έπειτα από εγκεφαλικό επεισόδιο.

Να βελτιώσουμε το γονιδίωμα μας;

Την ώρα που έχουμε αποκωδικοποιήσει το ανθρώπινο γονιδίωμα, γιατί να μην το βελτιώσουμε; Η ερώτηση είναι θεωρητική προς το παρόν, αλλά θα μπορούσε να αναδυθεί ως το μεγαλύτερο βιοηθικό ζήτημα της εποχής μας.
Ας υποθέσουμε ότι ήταν δυνατόν να απαλείψετε όλες τις κακές μορφές του γονιδίου από όλα τα ανθρώπινα έμβρυα και να τις αντικαταστήσετε με άλλες που δεν θα ενείχαν προβλήματα υγείας, θα ήταν σωστό να το κάνετε; Οι γονείς που θα επέλεγαν μια τέτοια πρακτική θα έδιναν στο παιδί τους το καλύτερο ξεκίνημα ζωής.
Από πρακτικής απόψεως, πολλά γονίδια έχουν περισσότερους του ενός ρόλους, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι η απάλειψη ενός κακού γονιδίου μπορεί να επιφέρει αναπάντεχες επιπλοκές.
Αν όμως η απάλειψη γονιδίων που προκαλούν ασθένειες αποδειχθεί επιτυχής, μπορεί να μην υπάρχει τρόπος να σταματήσει κανείς τους γονείς που θα ήθελαν παιδιά με ενισχυμένη δύναμη ή πολύ έξυπνα.
Η βελτίωση του ατελούς ανθρώπινου υλικού μπορεί να ακούγεται κάτι καλό, αλλά είναι βέβαιον ότι δεν θα πρόκειται για μια απλή και ομαλή διαδικασία. Επέμβαση στα γονίδια της εξυπνάδας ή αυτά της συμπεριφοράς δεν μπορεί να θεωρείται άνευ σημασίας. Η ανθρώπινη φύση είναι ένα μίγμα αντιφατικών ιδιοτήτων και αποτελεί τον μόνο επιζώντα στο μίγμα της εξέλιξης.
Ως εξελικτικά προϊόντα οι άνθρωποι θα είναι βάναυσοι αν προκαλέσουν τη σοφία της εξέλιξης. Ωστόσο η εξέλιξη δεν έχει σοφία. Είναι μια τυφλή διαδικασία η οποία εξαρτάται από συνεχή λάθη προκειμένου να δημιουργήσει το τυχαίο σωστό.
Κι όμως αν μειώσουμε τις γενετικές διαφορές διατρέχουμε τον κίνδυνο να μεταμορφώσουμε το ανθρώπινο είδος σε ένα τεράστιο κλώνο που δεν θα μπορεί να ανταποκριθεί σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Με άλλα λόγια, το κυνήγι της τελειότητας μπορεί να οδηγήσει στην εξαφάνιση μας.

Μπορούν τα φάρμακα να μας κάνουν πιο ευτυχισμένους;

Ενώ τα αντικαταθλιπτικά μπορεί να κάνουν κάποια άτομα πιο ευτυχισμένα, μπορούν επίσης να υποκαταστήσουν αυτά που φέρνουν πραγματικά την ευτυχία: το αίσθημα της ικανοποίησης με την ταυτότητα μας, τα κατορθώματα και τις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους.
Τώρα ο αγώνας μεταξύ των ερευνητών αφορά τη δημιουργία φαρμάκων που θα μας κάνουν εξυπνότερους τουλάχιστον κατά μια έννοια. Τα φάρμακα αυτά ορισμένα εκ των οποίων βρίσκονται ήδη στο στάδιο των κλινικών ερευνών, στοχεύουν στην αντιμετώπιση των προβλημάτων απώλειας μνήμης που εμφανίζουν τα άτομα με νόσο Αλτσχάιμερ. Ωστόσο δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, αν βρεθεί το φάρμακο της μνήμης και αποδειχθεί ασφαλές, θα λαμβάνεται και από υγιή άτομα που θα θέλουν να ενισχύσουν τη μνήμη τους και την ικανότητα εκμάθησής τους.
Έρευνες έχουν δείξει ότι τα ζώα μπορούν να μαθαίνουν και να θυμούνται περισσότερο όταν η δραστηριότητα κάποιων γονιδίων αυξάνεται ή μειώνεται, ανάλογα με τις ανάγκες. Η μνήμη λοιπόν είναι άλλη μια βιολογική διαδικασία. Δεν υπάρχει κάτι ιδιαίτερο σε αυτήν. Τα πειράματα μας έδειξαν ότι μπορούμε να παρέμβουμε σε αυτήν και να τη διαχειριστούμε.
Οι ειδικοί αναφέρουν ωστόσο ότι με το να βελτιώσουμε τη μνήμη δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι θα γίνουμε και εξυπνότεροι, υπό τη σκοπιά της αύξησης του δείκτη νοημοσύνης. Θα ήταν λάθος να πιστέψουμε ότι τα φάρμακα που επιδρούν στη μνήμη θα έχουν και επίδραση στην ευφυΐα. Δεν σκέφτεσαι καλύτερα από πριν. Απλώς μαθαίνει με λιγότερη εξάσκηση.

Μπορεί να αποδειχτεί η ύπαρξη θεού;

Η αρχέγονη έκρηξη δεν συμβαίνει κάποια στιγμή σε κάποια θέση. Η Μεγάλη Έκρηξη δημιούργησε απολύτως τα πάντα, ακόμη και τον ίδιο τον χωροχρόνο. Προτού αναρωτηθεί κάποιος για το τι έβαλε σε κίνηση την όλη ιστορία, πρέπει να προβληματιστεί για το να υπήρχαν καν χώρος και χρόνος για τον Δημιουργό να βρεθεί εκεί μέσα και προχωρώντας το ακόμη πιο πολύ, να απορήσει για το πώς δούλεψε για τα δημιουργήματά του ο Δημιουργός αφού δεν υπήρχαν τότε ύλη κ ενέργεια.
Οι διάφορες παράμετροι του Σύμπαντος, όπως το φορτίο του ηλεκτρονίου και η ένταση της βαρύτητας, εμφανίζονται να είναι με εξαιρετική λεπτότητα συντονισμένες ώστε να υποστηρίζουν την ύπαρξη των άστρων, των ατόμων, των μορίων και τελικά της ίδιας της ζωής. Αν λοιπόν οι συνθήκες τη στιγμή της μεγάλης έκρηξης ήταν ελαφρά διαφορετικές, κατά μία εκδοχή, τότε το Σύμπαν (τουλάχιστον από την πλευρά ενός γήινου πλάσματος) θα ήταν μια πελώρια σπατάλη χωροχρόνου. Έτσι, ή είμαστε οι τυχεροί που επωφελούνται από μια συγκυρία ή όλα μαζί και η ζωή μας, είτε είχαν προσχεδιαστεί από αυτόν με τις μέγιστες προθέσεις είτε εξαιτίας της επενέργειας ενός μαθηματικού, φυσικού, λογικού νόμου, ή τέλος πάντων, κάποιας διαδικασίας.
Διότι κατά μια θεωρία η Μεγάλη Έκρηξη γέννησε πλειάδα από Σύμπαντα, το καθένα εκ των οποίων εφοδιάστηκε με διαφορετικές φυσικές συνθήκες. Εμείς οι άνθρωποι λοιπόν βρισκόμαστε σε αυτό που είναι σε θέση να διατηρεί τη ζωή.

ΜΑΧΕΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΑΖΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ

Τα όνειρα είναι μεταφορικές μεταφράσεις εκείνων των ενδοσκοπήσεων – των συναισθημάτων και των σκέψεων που παράγονται υπό έντονη φόρτιση – οι οποίες καταπιέζονται κατά τη διάρκεια της παραγωγής του, αφού το άτομο που βρίσκεται σε αυτή την ψυχολογική κατάσταση δεν εκδηλώνεται, και έτσι βρίσκουν διέξοδο κατά τη διάρκεια του ύπνου. Οι άνθρωποι όμως που πάσχουν από κατάθλιψη έχουν τόσο μεγάλη ανησυχία μέσα τους που οι ενδοσκοπήσεις προκαλούν υπερπαραγωγή ονείρων, διαδικασία που καταναλώνει μεγάλες ποσότητες ενέργειας στον εγκέφαλο. Έτσι εξηγείται το γεγονός ότι ξυπνούν και νιώθουν αντί για ξεκούραστοι κουρασμένοι και δεν μπορούν να συγκεντρώσουν το μυαλό τους, όπως επίσης ξυπνούν με μπερδεμένα συναισθήματα.

Η ΝΙΚΟΤΙΝΗ Κ Η ΦΑΡΜΑΚΟΓΕΝΕΤΙΚΗ

Το κάπνισμα είναι το ταχύτερο μέσο για την κυκλοφορία της νικοτίνης μέσα στον οργανισμό: από τη στιγμή που ένας καπνιστής τραβήξει μια ρουφηξιά από το τσιγάρο του, η επιβλαβής ουσία χρειάζεται μόλις δέκα δευτερόλεπτα για να φθάσει στον εγκέφαλό του. Εκεί, μιμούμενη τη δράση ενός φυσικού νευροδιαβιβαστή, της ακετυλοχολίνης, ενεργοποιεί μια σειρά από υποδοχείς και απελευθερώνει, όπως όλες οι ψυχοδραστικές ουσίες, ντοπαμίνη, έναν νευροδιαβιβαστή ο οποίος συνδέεται με την ευχαρίστηση και τον εθισμό.
Όπως έχουν δείξει οι έρευνες, η νικοτίνη φθάνοντας στον εγκέφαλο ενεργοποιεί την αποκαλούμενη περιοχή αγάπης, η οποία αποτελεί τμήμα ανταμοιβής, μνήμης και μάθησης. Διεγείρει τους νικοτινικούς υποδοχείς ακετυλοχολίνης, πυροδοτώντας την απελευθέρωση ντοπαμίνης και επηρεάζει διάφορα άλλα μόρια του εγκεφάλου, τα οποία ελέγχουν μεταξύ άλλων, τη διάθεση, τα επίπεδα ενεργητικότητας και τη μνήμη. Επιπλέον έχει την ιδιότητα να αυξάνει τον αριθμό των υποδοχέων της. Πρόκειται δηλαδή για μια ισχυρά εθιστική ουσία.

Η εξάρτηση είναι μια ψυχιατρική νόσος

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο αυτών των παιδιών;
Γνωρίζουμε σήμερα ότι για να περάσει κάποιος από μια ευκαιριακή χρήση στην ασθένεια ενεργοποιούνται τρία συστήματα στον οργανισμό μας, τα οποία όμως συνδέονται μεταξύ τους, αλληλοεπηρεάζονται. Ο πρόσθιος εγκέφαλος (φλοιός), όπου καταγράφεται στη μνήμη μια γνώση, μια εμπειρία, όπου εδράζεται η βούλησή μας. Ο μεσεγκέφαλος, που φαίνεται να ευθύνεται για τις συγκινησιακές καταστάσεις, και το συναίσθημα. Ο άξονας υποθάλαμος – υπόφυση – επινεφρίδια που ενεργοποιείται από το στρες. Η λειτουργία των συστημάτων αυτών είναι διαφορετική στην πρώτη επαφή με το φάρμακο (ευκαιριακή χρήση) και στην επανειλημμένη χορήγηση (εξάρτηση).

Υπάρχει στην πρώτη επαφή η ψευδαίσθηση ότι θα είναι δυνατοί και δεν θα εξαρτηθούν από το φάρμακο;
Υπάρχει και εν μέρει είναι σωστή. Το πρόβλημα όμως είναι πως, όταν περάσει η δράση του φαρμάκου, δεν επανέρχονται στην αρχική φυσιολογική κατάσταση αλλά κατεβαίνουν ένα σκαλοπάτι, νοιώθουν δυσφορία. Έτσι δημιουργείται η ανάγκη να ξαναχρησιμοποιήσουν την ουσία για να αντιμετωπίσουν την δυσάρεστη κατάσταση. Δυστυχώς μετά το τέλος κάθε χρήσης η κατάσταση γίνεται ολοένα και πιο δυσάρεστη και η ανάγκη για χρήση ολοένα μεγαλώνει. Ουσιαστικά ο οργανισμός παύει να ευχαριστιέται με τη χρήση της ουσίας. Τη χρειάζεται όμως, δεν μπορεί να κάνει χωρίς αυτήν. Περνάει από το μου αρέσει στο μου χρειάζεται.

Γιατί δημιουργείται η ανάγκη;
Επειδή υπάρχει μνημονικό ίχνος στον εγκέφαλο. Θυμούνται δηλαδή μια ευχάριστη (ή μια επώδυνη) κατάσταση και επιθυμούν να την ξαναζήσουν. Αυξάνουν μάλιστα τη δόση ώστε να νοιώσουν καλύτερα. Δυστυχώς μάταια. Επειδή το μνημονικό ίχνος είναι έντονο, συνεχίζουν την χρήση. Τότε συμβαίνουν ουσιαστικές αλλαγές στον εγκέφαλο οι οποίες αφορούν τα συστήματα που αναφέραμε. Συστήματα που έχουν σχέση με τη συγκίνηση, συστήματα που σχετίζονται με τη μνήμη και τη γνώση, με το στρες. Η λειτουργία των κυττάρων του εγκεφάλου αλλάζει. Τα σημεία της μεμβράνης του κυττάρου (υποδοχείς) με τα οποία έρχεται σε επαφή η εξαρτησιογόνος ουσία μη τη συνεχή χορήγηση χάνουν την ευαισθησία τους, με αποτέλεσμα οι ενδοκυττάριοι μηχανισμοί να λειτουργούν κάπως ανεξέλεγκτα. Έτσι φθάνουν τέτοια ερεθίσματα στον πυρήνα του κυττάρου ώστε να παράγονται διαφορετικής ποιότητας και ποσότητας πρωτεΐνες που πολλές φορές καταλήγουν να αλλάξουν τη δομή ολόκληρου του νευρικού κυττάρου. Τελικά ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί σε ομοιόσταση (που είναι το φυσιολογικό) αλλά σε αλλόσταση. Την προσδοκία της ευχαρίστησης ακολουθεί η ματαίωση και η δυσφορία.

Μπορούμε να δώσουμε λίγες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο κινητοποιούνται αυτά τα συστήματα;
Θα έχετε ακούσει ότι υπάρχει ένας νευροδιαβιβαστής, η ντοπαμίνη, τα επίπεδα του οποίου αυξάνουν με τη χρήση οποιουδήποτε φαρμάκου που κάνει εξάρτηση. Γνωρίζουμε τώρα, ύστερα από σειρά πειραματικών αποτελεσμάτων, ότι η ντοπαμίνη εκλύεται μόνο την πρώτη φορά που παίρνει κάποιος μια εξαρτησιογόνο ουσία. Στη συνέχεια δεν είναι η χρήση της ουσίας που προκαλεί την έκλυση της ντοπαμίνης, αλλά η προσδοκία της χρήσης. Με άλλα λόγια, η ντοπαμίνη θα εκλυθεί μόλις το παιδί αντικρίσει τον φίλο, που με βάση την προηγούμενη εμπειρία του φέρνει το φάρμακο. Η θέα και μόνο του φίλου ή του φαρμάκου (και όχι η χρήση του) προκαλεί την απελευθέρωση της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο. Στη συνέχεια, αν η προσδοκία επαληθευτεί, το παιδί θα νοιώσει καλά και η ντοπαμίνη θα είναι σε φυσιολογικά επίπεδα. Αν όμως η προσδοκία δεν επαληθευτεί, τα επίπεδα της ντοπαμίνης θα πέσουν σε τέτοιο βαθμό που θα το φέρουν σε πολύ χειρότερη κατάσταση από την αρχική. Με τη συνεχή χρήση και την αλλαγή στη λειτουργία των κυττάρων παράγεται μια ουσία που είναι οπιοειδές, λέγεται δυσμορφίνη και έχει δύο ιδιότητες. Δεν αφήνει την ντοπαμίνη να δράσει και προκαλεί δυσφορία.

Πως ακριβώς δρα δηλ η ντοπαμίνη, σε ότι αφορά την εξάρτηση;
Η ντοπαμίνη λειτουργεί σαν ανιχνευτής λαθών. Δηλαδή, μια συγκεκριμένη εικόνα, που προαναγγέλει κάτι ευχάριστο, κινητοποιεί τον χρήστη, τον ωθεί να πάρει το φάσρμακο. Έτσι, οι μνήμες, οι εικόνες, τα δωμάτια όπου έχει γίνει η χρήση, τα πρόσωπα ανθρώπων με τα οποία μοιράστηκε την εμπειρία, γίνονται αιτία να εκλυθεί η ντοπαμίνη και κινητοποιούν τον χρήστη να ξαναπάρει το φάρμακο. Εικόνες που δεν έχουν επενδυθεί με ανάλογες συγκινήσεις δεν προκαλούν την έκκριση ντοπαμίνης. Είναι φανερό ότι στην ανάπτυξη της εξάρτησης εμπλέκεται κα η γνώση και η μνήμη, όχι μόνο το συναίσθημα και η συγκίνηση. Αυτό σημαίνει ότι εκτός από τις περιοχές του μεσεγκεφάλου, στη διαδικασία συμμετέχει και ο φλοιός. Ο φλοιός είναι το εγκεφαλικό υπόστρωμα που ευθύνεται για την ανάπτυξη της ψυχαναγκαστικής συμπεριφοράς. Η αναζήτηση της ουσίας από τον χρήστη αλλά και οι συχνές υποτροπές ύστερα από θεραπεία έχουν τα χαρακτηριστικά του ψυχαναγκασμού. Για αυτό και η απομάκρυνση από το οικείο περιβάλλον βοηθά στην απεξάρτηση.

Αν τώρα υποτεθεί ότι είμαι εξαρτημένος και συνειδητοποιόντας την κατάστασή μου, θέλω να απεξαρτηθώ, τι πιθανότητες έχω να το πετύχω;

Επειδή στη διαδικασία της εξάρτησης υπεισέρχεται και η γνώση και η μνήμη, δηλ συμμετέχει και ο φλοιός του εγκεφάλου, όπου και η βούλησή μας, αν κάποιος αποφασίσει συνειδητά ότι θέλει να απεξαρτηθεί, έχει πάρα πολλές πιθανότητες να το πετύχει. Ο φλοιός μας, η θέλησή μας φαίνεται να ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα.

Υπάρχουν πράγματα τα οποία θα μπορούσαμε να κάνουμε εμείς, ως άτομα;
Πρέπει να αλλάξουμε τη νοοτροπία μας. Είναι ασθενείς αυτά τα παιδιά και ως ασθενείς θα πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε. Παρόλο που το λέμε, δεν τους βοηθούμε ως ασθενείς, ακόμη τους φοβόμαστε, ακόμη τους περιφρονούμε, ακόμη δεν τους βάζουμε στα σπίτια μας και αυτό αυξάνει το στρες τους και τους σπρώχνει στην ίδια κατάσταση. Η αλλαγή στη στάση μας είναι το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε.

Γονίδια ασθένειας

Τι σημαίνει γονίδιο ασθένειας ;
Τα γονίδια δεν είναι ούτε υγιή ούτε ασθένειας. Πρόκειται για τμήματα DNA στην αλληλουχία των οποίων εμπεριέχεται η πληροφορία για τη σύνθεση των πρωτεϊνών, μορίων τα οποία διαδραματίζουν ποικιλία σημαντικών, δομικών και λειτουργικών ρόλων στο κύτταρο. Όταν τα γονίδια είναι άρτια, οι πρωτεΐνες που συντίθενται υπό τις οδηγίες τους επιτελούν τον ρόλο τους. Έτσι το κύτταρο αλλά και οργανισμός είναι υγιή. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις στις οποίες τα γονίδια έχουν υποστεί αλλαγές (μεταλλάξεις). Τότε, ανάλογα με το είδος της μετάλλαξης, οι πρωτεΐνες είτε παύουν να συντίθενται είτε συντίθενται με βλάβες οι οποίες τις εμποδίζουν να είναι λειτουργικές.
Τι περιγράφουν λοιπόν οι ειδήσεις του τύπου: Οι επιστήμονες ανακάλυψαν το γονίδιο της τάδε ασθένειας;
Περιγράφουν την ανακάλυψη γονιδίων των οποίων οι μεταλλάξεις οδηγούν στην εμφάνιση της συγκεκριμένης ασθένειας.
Πόσο σημαντική είναι η ανακάλυψη τέτοιων γονιδίων;
Η κατανόηση σε μοριακό και κυτταρικό επίπεδο του μηχανισμού με τον οποίο προκαλείται μια ασθένεια ανοίγει τον δρόμο για αποτελεσματικές παρεμβάσεις.

Δημήτρης Παπαποστόλου

Γιατί οι άνθρωποι κοιμούνται;

Η ανακάλυψη του ύπνου REM το 1953 έδειξε ότι ο ύπνος δεν ήταν ένα απλό κλείσιμο των ρολών του εγκεφάλου αλλά μια οργανωμένη φυσιολογική διαδικασία. Όπως και όταν είμαστε ξύπνιοι, η πλειονότητα των νευρώνων μας είναι ενεργοί κατά τη διάρκεια του ύπνου REM. Εξαίρεση αποτελούν οι νευρώνες που σχετίζονται με τους νευροδιαβιβαστές σεροτονίνη, νορεπινεφρίνη και ισταμίνη, οι οποίοι παραμένουν ανενεργοί. Είναι πιθανόν, οι νευρώνες αυτοί να υπερχρησιμοποιούνται και ο ύπνος REM να τους επιτρέπει να ξεκουραστούν και να επανακτήσουν την ευαισθησία τους.
Τα μικρότερα ζώα κοιμούνται περισσότερο σε σχέση με τα μεγαλύτερα. Ένα άλογο κοιμάται για τρεις ώρες, ενώ ένα κουνάβι για 15. Το γεγονός ότι όσο αργότερος ο μεταβολισμός τόσο μεγαλύτερη η ανάγκη ύπνου οδήγησε σε μια άλλη υπόθεση: ότι ο ύπνος χρειάζεται για να αποκατασταθούν οι βλάβες που υφίστανται τα κύτταρα από τις ελεύθερες ρίζες, τα υποπροϊόντα του μεταβολισμού.

ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

Πηγή ζωής και διλημμάτων

Η κλωνοποίηση της Ντόλυ, του προβάτου που υπήρξε το πρώτο κλωνοποιημένο θηλαστικό και το οποίο με τη γέννησή του απέδειξε ότι το κυτταρόπλασμα του ανθρώπινου ωαρίου έχει τη δυνατότητα να αποπρογραμματίζει και να επαναπρογραμματίζει το γενετικό υλικό έτσι ώστε να το αξιοποιεί στον σχηματισμό ενός ατόμου. Η επόμενη προφανής σκέψη λοιπόν ήταν η ακόλουθη: αν μπορούσαμε παίρνοντας ένα κύτταρο δέρματος από κάποιον ασθενή που χρειάζεται ένα όργανο να δημιουργούμε ένα έμβρυο που θα είναι ο κλώνος του (αλλά δεν θα εμφυτεύεται ποτέ και δεν γεννιέται παιδί κλώνος) και από το οποίο θα παίρνουμε τα εμβρυικά βλαστικά κύτταρα για να δημιουργήσουμε το όργανο, τότε ο ασθενής αυτός θα είναι αναγκασμένος να λαμβάνει ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, καθώς το όργανο θα είναι ταυτόσημο γενετικά με τον ίδιο και δεν θα απορρίπτεται από τον οργανισμό του. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα της θεραπευτικής κλωνοποίησης, η οποία υποστηρίζεται θερμά από την επιστημονική κοινότητα, κατ’ αντιδιαστολή με την αναπαραγωγική κλωνοποίηση, η οποία θα σήμαινε γέννηση παιδιού κλώνων και η οποία είναι καταδικαστέα και παράνομη στην ΕΕ.

Δημήτρης Παπαποστόλου

ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

Ένας απρόσμενος ένοχος

Το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα διαθέτει τα εξής χαρακτηριστικά: Πρώτον εκπαιδεύεται: όταν προσβληθεί από κάποιον εισβολέα, τον μαθαίνει και αναπτύσσει ειδική για αυτόν ανοσία. Δεύτερον, αναπτύσσει ειδική μνήμη έναντι των εισβολέων που έχει δει. Τρίτον, παρουσιάζει ανοσολογική ανοχή, διακρίνει δηλ τα στοιχεία του οργανισμού του από τα ξένα και δεν στρέφεται εναντίον του εαυτού του. Τέταρτον, μπορεί να συνεργαστεί με όλα τα υπόλοιπα συστήματα του οργανισμού, όπως το νευρικό, το ενδοκρινικό και το μεταβολικό.
Η δράση του ανοσοποιητικού συστήματος ασκείται σε δύο επίπεδα: το πρώτο συνίσταται στη μη ειδική ανοσολογική απόκριση (φυσική ανοσία) και το δεύτερο στην ειδική (επίκτητη ανοσία). Με άλλα λόγια, ο οργανισμός αρχικώς προσπαθεί να αντιμετωπίσει τους εισβολείς με ειδικούς φραγμούς, όπως το δέρμα και οι βλεννογόνοι, κ στη συνέχεια, με όπλα ειδικά σχεδιασμένα για τον καθέναν. Μακράν του να είναι παθητικοί, οι μη ειδικοί φραγμοί παράγουν ουσίες με έντονη αντιμικροβιακή δράση, όπως οι αμυντίνες που αδιακρίτως σκοτώνουν τους παθογόνους μικροοργανισμούς. Επιπροσθέτως η φυσική ανοσία επιτυγχάνεται με τη δράση των φαγοκυττάρων και των φονικών κυττάρων, καθώς και την παραγωγή πρωτεϊνών, όπως οι κυτταροκίνες και η C αντιδρώσα πρωτεΐνη.
Προκειμένου να αναπτυχθεί η ειδική ανοσία απαιτείται ένα είδος συνομιλίας των διαφορετικών κυτταρικών τύπων του ανοσοποιητικού συστήματος. Μια κατηγορία φαγοκυττάρων της μη ειδικής ανοσίας, τα μακροφάγα, καταπίνουν τον εισβολέα, τον πέπτουν και στη συνέχεια διακοσμούν την εξωτερική επιφάνεια τους με κομμάτια του. Αυτή η πρωτότυπη διακόσμηση γίνεται για να παρουσιαστούν τα χαρακτηριστικά κομμάτια του εισβολέα στα κύτταρα – συστατικά της επίκτητης ανοσίας, στα Τα- λεμφοκύτταρα. Η αναγνώριση των τμημάτων του εισβολέα από τα Τα-λεμφοκύτταρα μπορεί να οδηγήσει είτε στην μετατροπή των Τα-λεμφοκυττάρων σε κυτταροτοξικά Τ κύτταρα (τα οποία σκοτώνουν τόσο τον εισβολέα όσο και τα προσβεβλημένα από αυτόν κύτταρα) είτε στην συνομιλία των Τα-λεμφοκυττάρων με τα Β λεμφοκύτταρα, τα οποία παράγουν ειδικά αντισώματα για την αντιμετώπιση του εισβολέα.
Τα αυτοάνοσα νοσήματα προκύπτουν από την απώλεια ενός εκ των τεσσάρων χαρακτηριστικών του ανοσοποιητικού συστήματος, της ανοσολογικής ανοχής. Ο λόγος για τον οποίο το ανοσοποιητικό σύστημα μας μπορεί να ξεχωρίζει τον εαυτό του από τους ξένους δεν είναι σαφής.
Τα επιθηλιακά κύτταρα των εξωκρινών αδένων των ασθενών που πάσχουν από αυτοάνοση επιθηλίτιδα δεν είναι τα παθητικά θύματα ενός ανοσοποιητικού συστήματος που έχει χάσει τον μπούσουλα αλλά συμμετέχουν ενεργά στην ανάπτυξη της νόσου. Ειδικότερα οι Έλληνες ερευνητές παρατήρησαν ότι τα επιθηλιακά κύτταρα διακοσμούν την επιφάνεια του με μόρια τα οποία όφειλαν να μην είναι εκεί, όπως μόρια του μείζονος συμπλέγματος ιστοσυμβατότητας, μόρια προφλεγμονωδών κυτταροκινών, μόρια που εμπλέκονται στην διαδικασία της απόπτωσης (του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου). Με άλλα λόγια, τα επιθηλιακά κύτταρα των εξωκρινών αδένων των ασθενών μεταμφιέζονται σε αντιγονο-παρουσιαστικά κύτταρα δηλ σε κύτταρα που παρουσιάζουν αντιγόνα στο ανοσοποιητικό σύστημα, με αποτέλεσμα να το διεγείρουν και να προκαλούν την αντίδρασή του, η οποία στην προκειμένη περίπτωση συνίσταται στην καταστροφή αρχικώς του επιθηλίου και στη συνέχεια ολόκληρου του εξωκρινούς αδένα.

Tι συνέβη πριν την μεγάλη έκρηξη;

Ο χώρος κ ο χρόνος είναι συστατικά του σύμπαντος. Πρόκειται για ένα από τα κεντρικά και δύσκολα να ξεχαστούν διδάγματα της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας του Αϊνστάιν.
Στην προσπάθεια να ερμηνευτεί η βαρύτητα ως κάτι παραμορφωτικό της γεωμετρίας του χωροχρόνου, η θεωρία του Αϊνστάιν προέβλεψε και τη διαστολή του Σύμπαντος. Πιάνοντας λοιπόν οι κοσμολόγοι με τη φαντασία τους το νήμα αυτής της διαστολής και ακολουθώντας το προς τα πίσω, ανίχνευσαν, με αρκετή αξιοπιστία, την ιστορία του Σύμπαντος και έφτασαν ως και το ένα εκατομμυριοστό το δευτερολέπτου αφότου είχε συμβεί η μεγάλη έκρηξη, αυτό το μπινγκ μπανγκ που τα άρχισε όλα.
Προς το παρόν δύο είναι οι διεκδικητές του θρόνου της υπέρτατης θεωρίας. Η θεωρία των Χορδών, η υποτιθέμενη θεωρία των Πάντων, που προϋποθέτει ότι τα ύστατα συστατικά της ύλης είναι λεπτότατες παλλόμενες χορδές και όχι υλικά σημεία. Οι υπέρμαχοι της θεωρίας αυτής έχουν βάλει μερικά γκολ σε ότι αφορά τις μαύρες τρύπες. Διότι σε αυτές η ύλη έχει συμπιεστεί σε καταστροφικά υψηλές πυκνότητες, που θυμίζουν συνθήκες εκεί γύρω από τις πρώτες στιγμές της Μεγάλης έκρηξης.
Ο αντίπαλος της Θεωρίας των Χορδών είναι η κβαντική Βαρύτητα Βρόχου και προκύπτει αν εφαρμοστούν οι κβαντικοί περιορισμοί κατευθείαν πάνω στις εξισώσεις του Αϊνστάιν. Αυτή η θεωρία δεν υποτιμάει τον εαυτό της, διακηρύσσοντας ότι εξηγεί τα πάντα. Μόνο τη βαρύτητα και το χωροχρόνο. Χρησιμοποιώντας τη θεωρία αυτή, μπορούμε να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη του Σύμπαντος ανάποδα, ως το υποτιθέμενο σημείο του ξεκινήματος. Αντί να δεχθούμε λοιπόν ότι υπήρξε κάποια στιγμή μηδέν, οπότε η ύλη είχε άπειρη πυκνότητα και στην ουσία εμφανίζεται μια ασυνέχεια (για τις εξισώσεις μας), το Σύμπαν, αντί για αυτό, συμπεριφέρθηκε σαν να προερχόταν από μια φάση συστολής. Σαν να ήταν η Μεγάλη Έκρηξη τμήμα μιας τεράστιας ταλάντωσης.

ΥΠΝΟΣ

Τα μεγαλύτερα ζώα χρειάζονται λιγότερο ύπνο. Οι ελέφαντες, οι καμηλοπαρδάλεις και τα μεγάλα πρωτεύοντα όπως οι άνθρωποι χρειάζονται σχετικά λίγο ύπνο. Αρουραίοι, γάτες και άλλα μικρά ζώα αναλώνουν τον περισσότερο χρόνο τους στον ύπνο. Ο λόγος, προφανώς σχετίζεται με το γεγονός ότι τα μικρά ζώα έχουν υψηλότερους μεταβολικούς ρυθμούς και υψηλότερη εγκεφαλική και σωματική θερμοκρασία από τα μεγάλα. Ο μεταβολισμός είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που παράγει ελεύθερες ρίζες – εξαιρετικά δραστικές ενώσεις που φθείρουν ή και καταστρέφουν τα κύτταρα. Έτσι, οι υψηλοί μεταβολικοί ρυθμοί αυξάνουν τις βλάβες στα κύτταρα και στα νουκλεϊκά οξέα, στις πρωτεΐνες και τα λιπίδια τους.
Οι βλάβες που προκαλούν οι ελεύθερες ρίζες σε πολλούς σωματικούς ιστούς μπορούν να αντιμετωπιστούν με αντικατάσταση των κατεστραμμένων κυττάρων με νέα που παράγονται από κυτταρική διαίρεση, ωστόσο, οι περισσότερες εγκεφαλικές περιοχές (με σημαντική εξαίρεση τον ιππόκαμπο, ο οποίος εμπλέκεται στη μνήμη και στη μάθηση) μετά τη γέννηση δεν παράγουν σημαντικό αριθμός νέων εγκεφαλικών κυττάρων. Ο χαμηλότερος μεταβολικός ρυθμός και η χαμηλότερη εγκεφαλική θερμοκρασία κατά τη διάρκεια του μη REM ύπνου φαίνεται να παρέχει μια ευκαιρία για να αντιμετωπιστεί η βλάβη που προκαλείται κατά την εγρήγορση. Για παράδειγμα ένζυμα συνήθως επιφορτισμένα με λειτουργίες συντήρησης μπορούν να κατευθυνθούν σε λειτουργίες επιδιόρθωσης. Επιπλέον, παλιά μόρια ένζυμων που έχουν τροποποιηθεί από ελεύθερες ρίζες είναι δυνατόν να αντικαταστούν από άλλα, πρόσφατα συντεθειμένα κ δομικά υγιή.
Θυμηθείτε ότι η παραγωγή νευροδιαβιβαστών διακόπτεται κατά τη διάρκεια του ύπνου REM και ως εκ τούτου, καθίσταται αδύνατη η κίνηση του σώματος, ενώ παράλληλα μειώνεται και η αντίληψη του περιβάλλοντος. Οι επηρεαζόμενοι κύριοι νευροδιαβιβαστές (νοραδρεναλίνη, σεροτονίνη και ισταμίνη ) ονομάζονται μονοαμίνες, διότι καθένας τους περιέχει μια χημική οντότητα που ονομάζεται αμινοομάδα. Τα εγκεφαλικά κύτταρα που παράγουν αυτές τις μονοαμίνες είναι διαρκώς και στο μέγιστο δραστήρια κατά την εγρήγορση, ενώ ίσως παίζουν ρόλο στην παραγωγή νέων κυττάρων στον ιππόκαμπο.
Η συνεχής απελευθέρωση μονοαμινών κατά τη διάρκεια του ύπνου REM μπορεί να επιτρέπει στα συστήματα των υποδοχέων να αναπαυθούν και να ανακτήσουν πλήρως την ευαισθησία τους. Και αυτή η ανακτηθείσα ευαισθησία κατά τη διάρκεια της εγρήγορσης μπορεί να είναι κρίσιμη για τη ρύθμιση της διάθεσης, η οποία εξαρτάται από την αποτελεσματική συνεργασία των νευροδιαβιβαστών με τους υποδοχείς τους ( τα γνωστά αντικαταθλιπτικά Prozac, Paxil, Zoloft κ όσα άλλα ονομάζονται επιλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης λειτουργούν προκαλώντας καθαρή αύξηση στην ποσότητα της σεροτονίνης που είναι διαθέσιμη για το κύτταρο – αποδέκτη ).
Οι μονοαμίνες παίζουν ρόλο στην αναδιοργάνωση των εγκεφαλικών κυκλωμάτων ως απόκριση στις νέες εμπειρίες. Η παύση της απελευθέρωσης των νευροδιαβιβαστών κατά τη διάρκεια του ύπνου REM ίσως είναι ένας τρόπος να αποφευχθούν εκείνες οι αλλαγές στις εγκεφαλικές συνδέσεις που διαφορετικά θα δημιουργούνταν ακούσια ως αποτέλεσμα της έντονης δραστηριότητας κατά τη διάρκεια του ύπνου REM.

Το αφανές γονιδίωμα

Πέρα από την αλληλουχία DNA, υπάρχει μια άλλη, πολύ πιο εύπλαστη στιβάδα πληροφοριών στα χρωμοσώματα. Τα επιγενετικά σήματα – τα οποία υπάρχουν ενσωματωμένα σε ένα μίγμα πρωτεϊνών και χημικών ομάδων που περιβάλλουν το DNA, το υποστηρίζουν και προσκολλώνται πάνω του - λειτουργούν μέσω κρυπτογραφικών κωδικών και μυστηριωδών μηχανισμών. Αντίθετα με τα γονίδια, τα επιγενετικά σήματα αποθηκεύονται, διαγράφονται και επανεγγράφονται επανειλημμένα ενόσω είναι ενεργά. Έτσι, ενώ οι μεταλλάξεις διαρκούν μια ζωή, τα επιγενετικά σφάλματα – που εμπλέκονται σε ένα συνεχώς αυξανόμενο αριθμό γεννητικών ανωμαλιών, καρκίνων και άλλων νόσων – μπορεί να είναι αναστρέψιμα με φαρμακοθεραπεία.
Θα χρειαστεί χρόνια, για να συγκροτηθεί μια λεπτομερής θεωρία που να εξηγεί πως συνταιριάζονται το DNA και το RNA σε ένα αλληλοεξαρτώμενο, αυτορρυθμιζόμενο σύστημα. Δεν υπάρχει όμως πλέον καμιά αμφιβολία ότι χρειάζεται μια νέα θεωρία, η οποία θα αντικαταστήσει το κεντρικό δόγμα που υπήρξε το θεμέλιο της μοριακής γενετικής και της βιοτεχνολογίας.
Το κεντρικό δόγμα, με τη συνήθη διατύπωσή του, είναι αρκετά απλό: το DNA φτιάχνει το RNA, το RNA φτιάχνει τις πρωτεΐνες, και οι πρωτεΐνες κάνουν σχεδόν όλη την ουσιαστική δουλειά στη βιολογία. Η κεντρική ιδέα είναι ότι η πληροφορία βρίσκεται αποθηκευμένη στη δίκλωνη έλικα του DNA (την περιστρεφόμενη ανεμόσκαλα), και πιο συγκεκριμένα στις βάσεις A, T, C, G που ζευγαρώνουν μεταξύ τους σχηματίζοντας τα σκαλοπάτια της. Το γονίδιο είναι απλώς και μόνο μια συγκεκριμένη αλληλουχία βάσεων σε ένα τμήμα της έλικας που καθορίζει τη δομή μιας πρωτεΐνης.
Κατά το δόγμα, τα γονίδια εκφράζονται ως πρωτεΐνες, οι οποίες δομούνται σε τέσσερις φάσεις: αρχικά, ένα ένζυμο προσαρτάται στο χρωμόσωμα και μετακινείται κατά μήκος του γονιδίου μεταγράφοντας την αλληλουχία της μίας αλυσίδας του DNA σε μια αλυσίδα RNA. Μετά, όλα τα εσώνια – τα μη κωδικοποιητικά τμήματα του αρχικού μεταγραφήματος RNA – αποκόπτονται, και τα εναπομείναντα τμήματα συρράπτονται για να φτιάξουν ένα αγγελιοφόρο RNA. Στη συνέχεια, το μήνυμα RNA βγαίνει από τον πυρήνα στο κυτταρόπλασμα, όπου μοριακές μηχανές το μεταφράζουν σε αλυσίδες αμινοξέων. Τελικά, η κάθε αλυσίδα συστρέφεται και αναδιπλώνεται σε μια πολύπλοκη τρισδιάστατη δομή.
Αυτό που καθιστά τις πρωτεΐνες ικανές να επιτελούν τόσο διαφορετικές λειτουργίες είναι το σχήμα τους. Ορισμένες σχηματίζουν μυς και όργανα, κάποιες άλλες λειτουργούν ως ένζυμα – καταλύουν, μεταβολίζουν ή σηματοδοτούν -, ενώ ορισμένες άλλες ρυθμίζουν την γονιδιακή έκφραση προσαρτώμενες σε συγκεκριμένα τμήματα του DNA ή του RNA. Δεν πρέπει να απορεί κανείς που πολλοί βιολόγοι πίστεψαν ότι το κεντρικό δόγμα – με ελάχιστες εξαιρέσεις – πως μια αλληλουχία DNA πρέπει να ονομάζεται γονίδιο μόνο όταν μπορεί να παράγει μια πρωτεΐνη.
Στους ανθρώπινους οργανισμούς, τα γονίδια είναι διαχωρισμένα σε τμήματα αλληλουχιών που κωδικοποιούν πρωτεΐνες, τα οποία διακόπτονται από συχνά τεράστιες εκτάσεις αλληλουχιών που δεν κωδικοποιούν πρωτεΐνες. Μάλιστα τα τμήματα που κωδικοποιούν πρωτεΐνες συνιστούν λιγότερο του 2% του DNA στα ανθρώπινα χρωμοσώματα. Τα εσώνια, μέσα στα γονίδια και οι εκτενείς εκτάσεις διαγονιδιακού DNA που υπάρχει μεταξύ των γονιδίων, θεωρήθηκε εκ προοιμίου ένα άχρηστο απομεινάρι της εξέλιξης.
Η υπόθεση αυτή αποδείχτηκε πολύ βεβιασμένη. Όλο και πιο συχνά συνειδητοποιούμε ότι υπάρχει μια μεγάλη συλλογή γονιδίων που είναι σαφώς λειτουργικά, παρότι δεν κωδικοποιούν καμία πρωτινή και αυτό γιατί παράγουν μόνο RNA. Ο όρος γονίδιο δεν ήταν ποτέ σαφώς ορισμένος. Τα γονίδια μόνο για RNA καθιστούν τον ορισμό ακόμα πιο ασαφή.
Όπως και οι πρωτεΐνες, μερικά μεταγραφήματα RNA μπορούν να αλληλεπιδράσουν με άλλα τμήματα RNA, με το DNA, με τις πρωτεΐνες, και ακόμη μικρές χημικές ενώσεις. Όμως οι πρωτεΐνες είναι αναλογικά μόρια. Προσδένονται σε μόρια – στόχους με τον τρόπο που ένα κλειδί ταιριάζει σε μια κλειδαριά. Η ομορφιά του RNA είναι ότι έχει μια συγκεκριμένη αλληλουχία, λειτουργεί λοιπόν ψηφιακά, σαν ταχυδρομικός κώδικας. Ένα θραύσμα RNA μπορεί να περιπλανάται πάνω σε ένα DNA που έχει μια συμπληρωματική αλληλουχία. Κατόπιν οι δύο αλληλουχίες ενώνονται μεταξύ τους, και οι συμπληρωματικές βάσεις σχηματίζουν τα σκαλοπάτια της ανεμόσκαλας.

Δημήτρης Παπαποστόλου

Τι είναι η Τρύπα του Όζοντος και γιατί εμφανίζεται στην Ανταρκτική;

Εισαγωγή
Τον τελευταίο αιώνα η ανάπτυξη της εκβιομηχάνισης, η αύξηση του πληθυσμού και η άνοδος του βιοτικού επιπέδου στις αναπτυσσόμενες χώρες συνοδεύεται από την αλόγιστη χρήση χημικών όπως είναι οι χλωροφθοράνθρακες (CFCs) οι οποίοι συνεισφέρουν στο φαινόμενο της τρύπας του όζοντος। Ένα φαινόμενο το οποίο ανακαλύφτηκε πρόσφατα (1985) και θεωρείται ότι είναι η μείωση της συγκέντρωσης του στρατοσφαιρικού όζοντος, το οποίο παρουσιάζεται τοπικά πάνω από την Ανταρκτική κατά το αυστραλιανό φθινόπωρο (δικιά μας άνοιξη) μεταξύ Σεπτέμβριο και Νοέμβριο κάθε χρόνο από το 1975.

Το στρώμα του όζοντος επεκτείνεται από 15 έως και 40 χιλιόμετρα από την επιφάνεια της Γής। Αντιπροσωπεύει ένα ατμοσφαιρικό περιβάλλον στο οποίο το όζον δημιουργείται και καταστρέφεται. Το όζον είναι ένα αέριο το οποίο σε αντίθεση με το μοριακό οξυγόνο περιέχει 3 άτομα οξυγόνου. Είναι ένα πολύ δραστικό αέριο, αρκετά εκρηκτικό σε υψηλές συγκεντρώσεις και βρίσκεται σε μικρές ποσότητες στην τροπόσφαιρα. Το όζον στην στρατόσφαιρα είναι σημαντικό επειδή ενεργεί ως κέλυφος που απορροφά μεγάλο μέρος της βλαβερής υπεριώδους ακτινοβολίας από τον ήλιο.

Οι απειλές για το στρώμα του όζοντος προέρχονται από τις παρακάτω πηγές:
1. Τα οξείδια του αζώτου που παράγονται από τους κινητήρες των μεγάλων αεροπλάνων ήταν η πρώτη αντιληπτή απειλή για το στρώμα του όζοντος. Μπορούν να αντιδράσουν με το όζον παράγοντας διοξείδιο του αζώτου και οξυγόνο. Το διοξείδιο του αζώτου έπειτα μπορεί να αντιδράσει με ατομικό οξυγόνο παράγοντας μονοξείδιο του αζώτου. ΄Ετσι το μονοξείδιο του αζώτου καταλυτικά καταστρέφει το όζον
2. Οι χλωροφθοράνθρακες (CFC) που περιέχουν τα περισσότερα σπρεϊ αποτελεί μια απειλή για το όζον αφού τα άτομα του χλωρίου μπορούν καταλυτικά να καταστρέψουν τα μόρια του όζοντος. Μετά από 3 χρόνια περίπου (ο μέσος χρόνος στρατοσφαιρικής παραμονής του χλωρίου) επιστρέφει και πάλι πίσω στη γή, αλλά όχι πριν καταστρέψει δεκάδες χιλιάδες μόρια όζοντος (Rowland 1989)
3. Τα άτομα του βρωμίου τα οποία υπάρχουν σε συστατικά όπως τα Halons και το μεθυλικό βρωμίδιο συμπεριφέρονται όμοια με το χλώριο. (Cicerone 1994). Οι αντιδράσεις του βρωμίου με το όζον είναι παρόμοιες με τις αντιδράσεις του χλωρίου
4. Επιπλέον του CFC, ο τετραχλωρικός άνθρακας και το χλωροφόρμιο συνεισφέρουν στο χλώριο το οποίο αντιδρά με το όζον.
5. Τα υπεροξείδια του αζώτου καταστρέφουν το όζον μέσω της καταλυτικής τους δράσης

Τι συμβαίνει στην Ανταρκτική;
Η τρύπα του όζοντος είναι ένα εποχιακό φαινόμενο το οποίο διαρκεί 5-6 μήνες ή και περισσότερο και η περιοχή η οποία παρουσιάζει τα μεγαλύτερα ποσοστά μείωσης της συγκέντρωσης του όζοντος κατά 50% σε ετήσια βάση είναι η Ανταρκτική. (Roberts 1989) Μια σειρά από συνθήκες είναι υπεύθυνες για την τρύπα του όζοντος. Σε γενικές γραμμές το φαινόμενο της τρύπας του όζοντος από μια σειρά διεργασιών που συντελούνται στην στρατόσφαιρα πάνω από την Ανταρτική είναι τα παρακάτω:
1. Το καλοκαίρι, αέρια όπως το διοξείδιο του αζώτου και μεθάνιου αντιδρούν με το μονοξείδιο του χλωρίου με αποτέλεσμα να "δεσμεύουν" το χλώριο, δημιουργώντας τις λεγόμενες δεξαμενές χλωρίου και έτσι εμποδίζει περισσότερη μείωση του όζοντος.
2. Κατά τη διάρκεια του Ανταρκτικού χειμώνα τον Ιούνιο, δημιουργείται στρόβιλος (όπως μια ρουφήχτρα) στην στρατόσφαιρα, ο οποίος φυλακίζει στρατοσφαιρικά αέρια μέσα σε ένα "δακτυλίδι" αέρα γύρω από την Ανταρκτική.
3. Οι ακραίες χαμηλές θερμοκρασίες στην Ανταρκτική προκαλούν την υγροποίηση των μικρών ποσοτήτων στρατοσφαιρικών υδρατμών και άλλων χημικών τα οποία με τη σειρά τους δημιουργούν τα στρατοσφαιρικά σύννεφα του Νότιου Πόλου.
4. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, τα μόρια που υπάρχουν στα σύννεφα παρέχουν την επιφάνεια πάνω στην οποία γίνονται οι χημικές αντιδράσεις και ελευθερώνουν χλώριο (Cl2) από τη δεξαμενή χλωρίου (αντίδραση 9).
5. Όταν ο χειμώνας τελειώνει στην Ανταρκτική το φθινόπωρο, η θερμότητα του ήλιου διαλύει τα σύννεφα. Η ακτινοβολία UV έπειτα αντιδρά με τα μόρια του χλωρίου (αντίδραση10 και 11), ελευθερώνοντας άτομα χλώριου αρχίζοντας έτσι ένας κύκλος χλωρίου ο οποίος καταστρέφει το όζον.
6. Κατά το Νοέμβριο, την αρχή του ανταρκτικού καλοκαιριού, ο τοπικός στρόβιλος διακόπτεται και το όζον επιστρέφει στη περιοχή με τη μορφή πλούσιου φρέσκου αέρα
Το 1987 υπεγράφη το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ από 46 χώρες που συμφώνησαν να μειώσουν την παραγωγή χλωροφθορανθράκων κατά 50% μέχρι το 2000. Αμέσως μετά την υπογραφή του πρωτόκολλου η ΝΑΣΑ ανακοίνωσε τα συμπεράσματα από έρευνα που έγινε με ειδικά εφοδιασμένο αεροπλάνο που πέταξε πάνω από την Ανταρκτική και τα οποία είχαν ως εξής:
Η "τρύπα" είχε περίπου το μέγεθος των ΗΠΑ
Στο κέντρο της και σε ορισμένα σημεία η καταστροφή του όζοντος έφτανε τα 97.5%
Το μονοξείδιο του χλωρίου (ClO) το οποίο είναι ένα από τα προϊόντα διάσπασης των CFCs μετρήθηκε σε ποσότητες χιλιαπλάσιες των κανονικών Στην παραπάνω εικόνα φαίνεται η τρύπα του όζοντος στην Ανταρκτική όπως αυτή φαίνονταν από τον δορυφόρο της ΝΑSΑ, Nimbus 7 στις 5 Οκτώβριου του 1987.

Επιπτώσεις από την τρύπα του όζοντος
Η ανθρώπινη υγεία
Η υπεριώδης ακτινοβολία έχει διαφορετικές αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία. Καθώς δεν διαπερνά περισσότερα από μερικά στρώματα κυττάρων, η βλάβη που προξενεί η UV-B κατά κανόνα περιορίζεται στο δέρμα και στα μάτια. Οι πλέον συνήθεις κίνδυνοι είναι τα εγκαύματα από τον ήλιο με τη μέγιστη βλάβη να προξενείται σε μήκη κύματος 280nm. Η έκθεση στη UV-B προξενεί φλεγμονή του κερατοειδούς χιτώνα. Η μακροχρόνια έκθεση στη UV-B μπορεί επίσης να οδηγήσει στην ανάπτυξη καταρράκτη. Επιπλέον, η γενετική ύλη των κυττάρων , το DNA, απορροφά την υπεριώδη ακτινοβολία. Η ενέργεια που αποκτάται από την απορρόφηση της υπεριώδους ακτινοβολίας προξενεί διάσπαση του DNA στα κύτταρα του δέρματος (Taylor). Τέλος η UV-B καταστρέφει το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος και καθιστά τον οργανισμό λιγότερο ικανό στην καταπολέμηση των ασθενειών. Οι άνθρωποι με κατεστραμμένο το ανοσοποιητικό σύστημα, λόγω της UV-B, θα είναι περισσότερο επιρρεπείς στον καρκίνο του δέρματος, σε παρασιτικές μολύνσεις του δέρματος, έρπη, ηπατίτιδα και άλλες ασθένειες. (Alderson and Kent 1986) Μια μείωση του όζοντος κατά 10% αναμένεται να επιφέρει αύξηση των καρκίνων του δέρματος κατά 26%, δηλαδή 300.000 επιπλέον περιπτώσεις καρκίνων του δέρματος ετησίως καθώς και 1.6 έως 1.75 εκατομμύρια επιπλέον περιπτώσεις καταρράκτη παγκοσμίως. (Γεωργόπουλος)
Επιπτώσεις στο οικοσύστημα
Όλα τα είδη διαθέτουν μηχανισμούς που τους επιτρέπουν να ανέχονται τα υπάρχοντα επίπεδα της UV-B. Όμως οι αυξήσεις της UV-B ίσως να ξεπεράσουν την ικανότητα των ειδών να την αντιμετωπίζουν, γεγονός το οποίο θα προξενήσει αυξημένες βλάβες, μεταλλάξεις και θανάτους. Ειδικότερα οι επιπτώσεις της αυξημένης ακτινοβολίας της UV-B στους φυτικούς και υδρόβιους οργανισμούς είναι:
Α) Φυτικοί οργανισμοί
Παρεμπόδιση της φωτοσύνθεσης
Αλλαγή των ρυθμών ανάπτυξης
Καταστροφή του DNA
Τέλος τα φυτικά είδη τα οποία αναπτύσσονται σε σκιερά περιβάλλοντα είναι λιγότερο ικανά να ανεχτούν την έκθεση στη UV-B ενώ τα φυτά τα οποία αναπτύσσονται σε πλήρη ηλιοφάνεια έχουν πιο ισχυρό σύστημα να δεχτούν την UV-B.
Β) Υδρόβιοι οργανισμοί
Οι υδρόβιοι οργανισμοί προστατεύονται περισσότερο από ότι οι χερσαίοι οργανισμοί εξαιτίας του γεγονότος ότι το νερό απορροφά την υπεριώδη ακτινοβολία. Όμως η έκθεση σε υψηλά επίπεδα UV-B είναι δυνατό να καταστρέψει το DNA και να εμποδίσει την ανάπτυξη και την αναπαραγωγή του φυτοπλαγκτού. Η πτώση του πληθυσμού του φυτοπλαγκτού έχει πολύ μεγαλύτερες επιδράσεις, καθώς αποτελούν την βάση της τροφικής αλυσίδας των ωκεανών. Το ίδιο εξυπηρετεί ως τροφή τα ψάρια και τα φαλαινοειδή. Κάθε σημαντική μείωση στην ποσότητα των φυκών μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη καταστροφή των τροφικών αλυσίδων στην περιοχή της Ανταρκτικής.
Επιπτώσεις στο κλίμα
Η μείωση της ποσότητας του όζοντος στην στρατόσφαιρα έχει δραματικές επιπτώσεις στο κλίμα. Μία επίδραση είναι η αύξηση της θερμότητας στα χαμηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας και στην επιφάνεια της γής που δημιουργείται από τις αυξημένες ποσότητες υπεριώδους και υπέρυθρης ακτινοβολίας που φτάνουν πιο εύκολα στη Γη εξαιτίας της τρύπας. Αυτό επιδεινώνει το παγκόσμιο πρόβλημα της αύξησης της θερμοκρασίας. Επιπλέον, καθώς η απορρόφηση υπεριώδους ακτινοβολίας από το όζον παράγει θερμότητα, η μείωση του όζοντος θα προκαλέσει σημαντική αύξηση του ψύχους στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας. (Giese 1976, Watson 1988)

Συμπέρασμα
Η μείωση του όζοντος αποτελεί μια σημαντική απειλή για το παγκόσμιο περιβάλλον και προειδοποιεί τον άνθρωπο ότι δεν μπορεί να συνεχίσει τη σημερινή του πορεία. Όμως είναι ένα από τα πολλά σημάδια, ότι το εργοστάσιο της ζωής του πλανήτη διατρέχει κίνδυνο καθώς ο αριθμός των ανθρώπων και οι δραστηριότητες συνεχίζουν να αυξάνονται ταχύτατα, ο κίνδυνος να ξεπεράσουμε τα συστήματα υποστήριξης της ζωής του πλανήτη γίνεται μεγαλύτερος. Είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα, το οποίο είναι και ένα μάθημα προς όλους τους ανθρώπους για την εύθραυστη φύση των φυσικών μας συστημάτων και συνεπώς απαιτεί παγκόσμια δράση για την επίλυση του. Ας ελπίσουμε ότι θα λάβουμε υπόψη και να καταλάβουμε ότι καλύτερα είναι να εμποδίσουμε μια κρίση εκ των προτέρων παρά να προσπαθήσουμε να την επιλύσουμε μόλις αυτή εμφανιστεί.

DNA και ευεξία

ΠΕΣ ΜΟΥ ΤΙ ΤΡΩΣ ΝΑ ΣΟΥ ΠΩ ΤΙ ΕΙΣΑΙ
Σύμφωνα με τα DNA "Η ζωή είναι κάτι το μοναδικό και οι άνθρωπο ακόμα πιο μοναδικοί" έτσι δεν είναι να απορεί κανείς για το γεγονός ότι το φαγητό που τρώτε δεν επιδρά μόνο στο σώμα σας αλλά και στη διάθεσή σας. Η λογική της άποψης αυτής είναι ότι κάθε δραστηριότητα μπορεί να αλλάξει την ενέργειά σας. Οι συνεργάτες των DNA γνωρίζουν ότι οι σκέψεις και τα συναισθήματα αλλάζουν την ποιότητα της ενέργειας κάθε κυττάρου του οργανισμού σας.
Οι ειδικοί των DNA θα σας προτείνουν συμβουλές και διατροφή για μια ισορροπημένη ζωή απαλλαγμένη από το στρες. Αν θεωρήσουμε ότι θέλετε να γίνετε πιο πιεστικοί σίγουροι για τον εαυτό σας και ευεργετικοί τότε η διατροφή σας πρέπει να είναι πλούσια από ψάρι, κοτόπουλο, κρέας, αυγά, γάλα. Αν θέλετε να γίνεται πιο δημιουργικοί, καλλιτεχνικοί, πράοι φιλήσυχοί με κατανόηση με ενδιαφέρον για τους άλλους τότε η διατροφή που θα ακολουθήσετε πρέπει να είναι πλούσια με ξηρούς καρπούς, σπόρους, χυμούς φρούτα, πράσινα λαχανικά και όσπρια.
Σε γενικές γραμμές δεν υπάρχει μια απλή μέθοδος για να αισθάνεστε καλά σύμφωνα με το διαιτολόγιό σας. Στα DNA είμαστε υπέρ της ολιστικής αντίληψης της ομορφιάς και της ευεξίας.

ΠΩΣ ΕΠΙΡΕΑΖΕΙ Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΜΑΣ
Τα DNA με βασική αρχή ότι κάθε άνθρωπος είναι ξεχωριστός τονίζουν την μοναδικότητα. Σταματήστε να συγκρίνετε τον εαυτό σας με άλλους και μην επιδιώκετε να γίνετε σαν αυτούς. Εάν θέλετε ένα μέτρο σύγκρισης και αναφοράς, συγκρίνετε το σώμα σας με την προηγούμενη εικόνα του. Η ουσία είναι αν καλυτερέψετε και να φτάσετε στο δικό σας καλό σημείο όποιο και αν είναι αυτό χωρίς άγχος, χωρίς συγκρίσεις. Δεν θέλετε να γίνεται "έτσι", θέλετε να είστε ο εαυτό σας, ίσως ελαφρύτερος αλλά πάντως ο εαυτό σας. Από τη στιγμή που θα αποδεχτείτε το σώμα σας έτσι όπως είναι μόνο τότε μπορείτε να πετύχετε τη βελτίωση του. Αυτό θα είναι το εφαλτήριο σας... Αποδοχή του σημαίνει "αυτό είναι το σώμα μου, το δικό μου σώμα, το αγαπώ, το σέβομαι, το φροντίζω.
Δεν νιώθουμε απαραίτητα όμορφα εάν είμαστε όμορφοι, αλλά κυρίως νιώθουμε όμορφα εάν νιώθουμε ότι είμαστε όμορφοι. Μας αρέσει να αρέσουμε, η έλξη προς το όμορφο, καλλωπισμένο είναι μέσα μας.
Οτιδήποτε καταφέρουμε να βελτιώσουμε στην όλη σωματική μας διάπλαση, στην εμφάνιση και προβολή του προσώπου μας, είναι βέβαιο ότι ανεβάζει την αυτοπεποίθηση μας και ασφαλώς μας δημιουργεί ένα υπέροχο αίσθημα ευεξίας που μας κάνει να ακτινοβολούμε. Είμαστε αυτό που σκεπτόμαστε και αν επέμβουμε θετικά και προσπαθήσουμε να βελτιώσουμε αυτό που μας κάνει να στεναχωριόμαστε και στην συγκεκριμένη περίπτωση στην εμφάνισή μας τότε η σκέψη για τον εαυτό μας και την παρουσία μας αλλάζει επίσης θετικά.
Πιο συγκεκριμένα, η περιποίηση της εξωτερικής μας παρουσίας είναι ο καταλληλότερος τρόπος εκμάθησης των ατελειών μας αλλά και των δυνατών μας σημείων η απόκτηση αυτογνωσίας. Είναι μεγάλο ψέμα ότι αδιαφορούμε αν αρέσουμε ή όχι. Στο βάθος αυτό μας απασχολεί και αδικούμε τον εαυτό μας με το να αποφεύγουμε να το πιστεύουμε, είναι η ίδια η φύση που επιδιώκει να διαμορφώνει το όμορφο και το όμορφο μικρό ή μεγάλο, λίγο ή πολύ δεν περνάει ποτέ απαρατήρητο.
Χαρίστε λοιπόν και εσείς στον εαυτό σας την ευεξία και θετική διάθεση που του αξίζει.

Φυσικές συμβουλές για καλύτερη διάθεση και φόρμα.
(Πώς να αισθάνεστε καλά σωματικά και ψυχολογικά χρησιμοποιώντας φυσικά μέσα)

Σε ένα χαλαρωτικό περιβάλλον ΖΕΝ τα DNA προσφέρουν μοναδικές υπηρεσίες για χαλάρωση και αναζωογόνηση. Η μουσική, τα αιθέρια έλαια, τα χρώματα σε συνδυασμό με εναλλακτικό μασάζ σιάτσου σας εξασφαλίζουν θετική διάθεση και φόρμα.
Ακολουθώντας την φιλοσοφία των 5 αισθήσεων τα DNA δημιούργησαν ένα ιδανικό χώρο όπου η επιστημονική προσέγγιση συνοδεύει αρμονικά τη φυσική βελτίωση της υγείας του ατόμου.
Οι ψυχολόγοι των DNA σας προτρέπουν πριν από όλα να χαλαρώσετε, να ελέγξετε το άγχος σας και να οραματιστείτε την ιδανική εικόνα του εαυτού σας. Από τη στιγμή που τα καταφέρνετε αρκετά καλά με την αυτοσυγκέντρωση αρχίστε να φαντάζεστε το σώμα σας πιο λεπτό και πιο καλλίγραμμο. Αισθανθείτε αδύνατοι και συμπεριφερθείτε ως αδύνατοι. Μην υποκύψετε σε κανενός είδους πειρασμό. Φάτε λιγότερο, κινηθείτε περισσότερο και νιώστε πιο κοντά στο στόχο σας.
Η μέθοδος DNA σας εξασφαλίζει ιδανικό βάρος και σας εγγυάται μόνιμα αποτελέσματα με την τροποποίηση της συμπεριφοράς. Γιατί μην ξεχνάτε η κακή διάθεση και τα αρνητικά συναισθήματα παχαίνουν! Αυτό που δημιουργεί η επαναλαμβανόμενη φαντασία στο μυαλό μας το υλοποιεί το σώμα μας. Εφόσον το μυαλό δεν αντιστέκεται με τη λογική και διατάσει το σώμα να το κάνει.
Εμπιστευτείτε το επιστημονικό πρόσωπο των DNA και αλλάξτε την ζωή σας.


ΝΕΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΟΥΝ ΠΕΡΙΤΡΑΝΑ ΟΤΙ Η ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΜΑΚΡΑΙΝΕΙ ΤΗ ΖΩΗ
Έρευνες έχουν δείξει ότι η μείωση του άγχους βοηθά στην μακροβιότητα και στην καλύτερη διατήρηση της φυσικής κατάστασης του.
Ένας από τους βασικότερους τρόπους αντιμετώπισης του καθημερινού άγχους του σύγχρονου ανθρώπου είναι κυρίως η θετική σκέψη και η αισιόδοξη διάθεση απέναντι στις δυσκολίες της ζωής.
Η καθημερινή ενασχόληση με κάτι ευχάριστο, η άσκηση (ψυχική και σωματική), ο διαλογισμός, η κοινωνική δραστηριότητα, όπως και η αντίληψη ότι δεν πρέπει να τα κρατάμε όλα μέσα μας θωρακίζουν και μας προστατεύουν από τις απειλές του καθημερινού άγχους.
Η θετική αντιμετώπιση της ζωής βοηθά και στην ανεξαρτητοποίηση των ατόμων κάθε ηλικίας. Η ευτυχία και η αισιοδοξία αυξάνει τον αριθμό και τη δυναμικότητα (αντοχή) των αμυντικών κυττάρων του οργανισμού, γεγονός που οδηγεί σε καλύτερη αντιμετώπιση των ασθενειών.
Το μυαλό χρειάζεται εξάσκηση όπως ακριβώς και το σώμα. Η μακροβιότητα βρίσκεται σε σχετική εξάρτηση και σχέση με τον βαθμό ενασχόλησης του ατόμου με πνευματικές δραστηριότητες. Δεν πρόκειται για ένα γονίδιο ή ένα μαγικό χάπι ώστε να ξεπερνούμε τις δυσκολίες της ζωής και να ζούμε περισσότερο αλλά εξαρτάται από την δική μας ενεργητική συμμετοχή σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής.
Με στόχο την επίτευξη της εσωτερικής γαλήνης και αρμονίας ανάμεσα στην ψυχή και το σώμα μας τα DNA προσφέρουν ένα ολοκληρωμένο κύκλο ομορφιάς σε ένα χαλαρωτικό περιβάλλον ΖΕΝ όπου μας επιτρέπει να έχουμε όλα τα στοιχεία της φύσης στο κέντρο της πόλης.