Πώς βλέπουμε!

Τη στιγμή που ένα φωτόνιο φτάσει σε ένα ραβδίο ή κώνιο του ματιού απορροφάται από ένα από τα 100 εκατομμύρια μόρια της πρωτεΐνης ροδοψίνης που υπάρχει στο καθένα από αυτά τα κύτταρα. Η ροδοψίνη εμπεριέχει μια μορφή βιταμίνης Α, η οποία ευθύνεται για την απορρόφηση του φωτονίου. Στο σκοτάδι η βιταμίνη Α είναι πακεταρισμένη μέσα σε μια τσέπη που σχηματίζει το μόριο της ροδοψίνης. Η έκθεση στο φως έχει ένα αποτέλεσμα όμοιο με αυτό της πτώσης του ντόμινο: πυροδοτεί μια σειρά αλυσιδωτές αντιδράσεις. Έτσι αρχικώς προκαλείται αλλαγή στη στερεοδιάταξη της πρωτεΐνης Α, η οποία με τη σειρά της επιφέρει αλλαγή στη στερεοδιάταξη της ροδοψίνης, γεγονός το οποίο ενεργοποιεί μια πρωτινή της οικογένειας G, η οποία διασπά ένα μόριο που ονομάζεται κυκλικό GMP. Η συγκέντρωση του κυκλικού GMP στο κύτταρο ελέγχει τη λειτουργία των καναλιών από τα οποία τα ιόντα μπαινοβγαίνουν σε αυτό. Στο σκοτάδι η συγκέντρωση του GMP είναι μεγάλη, τα κανάλια ιόντων ανοιχτά και τα θετικά φορτισμένα ιόντα νατρίου και καλίου μπαίνουν ελεύθερα στο κύτταρο. Η παρουσία φωτός, η οποία οδηγεί στη διάσπαση και άρα μείωση της συγκέντρωσης του κυκλικού GMP στο κύτταρο, έχει ως αποτέλεσμα το κλείσιμο των καναλιών και την αλλαγή του ηλεκτρικού δυναμικού του κυττάρου (το οποίο τώρα γίνεται αρνητικότερο). Η αλλαγή αυτή μειώνει τη συγκέντρωση του νευροδιαβιβαστή που απελευθερώνεται από το ραβδίο ή το κωνίο στο επόμενο νευρικό κύτταρο, ενημερώνοντας το έτσι για την πρόσληψη φωτός που έχει προηγηθεί.
Να λοιπόν τι συμβαίνει όταν κοιτάζουμε ένα αντικείμενο: οι ακτίνες φωτός που αντανακλώνται από αυτό διαπερνούν τον φακό του ματιού μας, ο οποίος δημιουργεί την αντεστραμμένη προβολή του αντικειμένου στον αμφιβληστροειδή χιτώνα (στο πίσω μέρος του ματιού μας). Η ενεργοποίηση των ραβδίων και των κονίων έχει ως αποτέλεσμα (με τον μηχανισμό που περιγράψαμε παραπάνω) την αποστολή μηνυμάτων, μέσω του οπτικού νεύρου, σε μια περιοχή του εγκεφάλου που ονομάζεται LGN. Από εκεί σήματα τα οποία αφορούν λεπτομέρειες του αντικειμένου φτάνουν σε συγκεκριμένες περιοχές του οπτικού φλοιού (ο οποίος εντοπίζεται στο πίσω μέρος του κρανίου) και στη συνέχεια αποστέλλονται σε περιοχές όπου η επεξεργασία της πληροφορίας επιτρέπει τη συνειδητή αντίληψη του αντικειμένου με όλες τις λεπτομέρειες του ( π.χ., το σχήμα, το χρώμα, την κίνησή του…).